دریغ که آنچه بازار، زیبایی می‌خوانَدَش و گاه بر روی آن قیمت‌های کلان می‌گزارد زیبایی نیست. زیبایی به چنین معامله‌ای تن نمی‌دهد. زیبایی از غایتی که برای آن پدید آمده جدا نمی‌شود. پس آنچه بازار به جای زیبایی عرضه می‌کند چیست؟

اگر ما در نسبت اخلاق و هنر درگذشته تأمل ‌کنیم، متوجه می‌شویم که پرداختن به یک حرفه تبدیل به مسیر تربیت و سلوک شخص می‌شد. توجه داشته باشید که وقتی‌ در عالم سنت، صحبت از تربیت می‌شود دو کیفیت از تربیت همیشه منظور بود؛ کیفیتی که می‌توان «تأدیب» نامید.

آنچیزی که سبب می‌شود این چرخۀ «دو سر زیان» تداوم یابد، بی‌وقفگیِ آن است. در این روند، هر خسارتی با خسارت بعدی از یاد می‌رود و فراموشی مهمترین سوختی است که تنور چنین معاملاتی را داغ نگه می‌دارد. فروشنده‌ با پولی که دریافت می‌کند، خسارتِ خریدِ کالاهای قبلی را جبران و زیانکاری را فراموش می‌کند.

پس از انقلاب، دست‌کم برای مدت کوتاهی، زور تجدد برای دستکاری در سیاق فرهنگی کم شد، به این معنی که سازوکارهای رسمی ادارۀ کشور بنیۀ تأثیرگذاری را از دست داده بودند. همین نیز سبب شد که صحنۀ ابتکار عمل و تصمیم‌گیری برای دفاع بر عهدۀ عموم ایرانیان گذاشته شود و همین بسیاری از معادلات را به نحو دیگری تغییر داد.

امروز با نوعی پول مواجهیم که آنرا اصلا نمی‌فهم. در جامعه خودمان تا همین دو هفته پیش درصد کمی نام رمزارز به گوششان خورده بود و جز بیت‌کوین که برخی اسم آنرا هم درست تلفظ نمی‌کنند، از لایت‌کوین و نیم‌کوین و گرید‌کوین و ... خبر داشته باشند. حتی در میان متخصصین امور مالی و اطلاعات و حتی در مقیاس جهانی.

هادی خانیکی از معدود بازماندگان روشنفکران مسلمانی است که پیش از انقلاب آغاز به فعالیت کرد و تا به امروز فعال است. ایشان حائز همۀ ویژگی‌های روشنفکران مذهبی است؛ اهل همان مرامی که فصل مشترک آنان بود و جنبه‌ای نمادین داشت. از وجوه این مرام یکی زهد است؛ ساده و حتی محقر زندگی کردن همچون زاهدان.