چینه چیست؟
این پرسشی راهگشاست و شاید پیدا کردن پاسخ آن نه صرفا منوط به تأمل در تاریخ معماری بلکه نیازمند همهجانبهنگری باشد؛ مادۀ اصلی ساختن خشت، خاک است. در ادبیات فارسی طوری از خاک یاد شده که پنداری خداوند پستتر از خاک نیافریده؛ «خاک پای کسی بودن»، «خاکی بودن»، «از خاک برکشیدن» و «به خاک افکندن» از این جمله است.
در گوشه ذهن هر ایرانی باغی نهفته است
همتراز دانستن باغ ایرانی با باغهای چینی و اروپایی البته تا حدی صحیح به نظر میرسد ولی این تشبیه نباید ما را از توجه به تفاوتها بازدارد و سبب شود مثلا باغ را مابهازای حقیقی گاردن در اروپا یا یوآن در چین بدانیم.