شدت بحران مفهوم گذشته و اینده را نیز نزد جامعۀ بحران‌زده دستخوش تغییر می‌کند. مسئلۀ جامعه امروز را به فردا رساندن است؛ آینده مبهم است و حافظۀ کوتاه‌مدت جامعه آنقدر ضعیف شده که حتی گذشتۀ نزدیک را به خاطر ندارد. جامعه بی‌حس است و شاید همین لختی است که پشت سر گذاشتن فجایع را برای او میسر می‌کند.

مهمترین چیزی که نباید فراموش کرد درک معنای «زمینه» است. گاه معنای این اصطلاح را بدیهی و روشن فرض می‌کنیم. گاهی آنرا صرفا طبیعی یا منحصرا فکری قلمداد می‌کنیم و گاه در تعریف آن «وجوه» گوناگونش را برمی‌شمریم؛ مثلا وجه تاریخی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و ... .

هرچند  «رسانه» پلی ارتباطی میان وقایع و مخاطبین است و بزرگترین سرمایه‌اش اعتماد مخاطب به اینکه وقایع را همانطور که هست منعکس می‌کند، لیکن این بخشی از ماجراست. واقعیت این است که هر رسانه کارفرمایی دارد که بنا به منویات او همواره بخشی از واقعیات پنهان و بخشی از آن متورم می‌شود.

کسانیکه با سازوکار دوربین‌های عکاسی آشنایند می‌دانند که عکاس با سه نوع لنز اصلی سروکار دارد؛ لنز نرمال، واید و تله. با لنز نرمال آنچه می‌بینیم به واقعیت نزدیک است؛ لنز واید واقعیت را دورتر می‌نمایاند و با لنز تله تصویری نزدیک‌تر از امر واقع خواهیم داشت.

در جوامعی که سطح سواد بالاترست باز احتمالا اقلیتی از جامعه سروکار با کتاب دارند. اما همۀ کسانیکه به نوعی با کتاب سروکار دارند را نمی‌توان «اهل کتاب خواندن» شمرد. چه بسیار کسانیکه با وجود کتاب‌ خواندن و حتی بسیار کتاب خواندن، مصداق کتاب نخواندنند یا بهترست بگوییم چه فراوان کتاب‌نخواندن‌هایی که در ظاهر کتاب خواندن جلوه می‌کند؛ کتاب خواندن‌هایی برای پنهان کردن کتاب نخواندن.

مثنوی معنوی و یا کلیات سعدی، «کتاب» است. سعدی در گلستان و بوستان زبانِ بیان دانایی شده است همانطور که مولانا در مثنوی. مولانا خود مثنوی را همچون جاری ساختن جویی می‌داند که آبش نسل‌های آینده را سیراب خواهد کرد. مثنوی نه حاصل اراده و آگاهی مولانا که حاصل بی‌ارادگی و بی‌خویشی اوست.