جدال با واقعیت
کسانیکه با سازوکار دوربینهای عکاسی آشنایند میدانند که عکاس با سه نوع لنز اصلی سروکار دارد؛ لنز نرمال، واید و تله. با لنز نرمال آنچه میبینیم به واقعیت نزدیک است؛ لنز واید واقعیت را دورتر مینمایاند و با لنز تله تصویری نزدیکتر از امر واقع خواهیم داشت.
آنچه کیارستمی پنهان میکرد
او با پنهان کردن خود آنچه دیگران پنهان میکردند را پیدا میکرد. او فهمیده بود که هر کسی و هر چیزی ظاهری دارد و باطنی و باطن خوب میداند که چطور خود را در پشت ظاهر قایم کند. لذا در طول تاریخ سینما و عکاسی بسیار بودهاند کسانیکه کاری جز ثبتِ ظاهر نکردهاند؛ ظاهرِ آدمها، ظاهر درخت، ظاهر کویر و … .
اطوار کتاب نخواندن
در جوامعی که سطح سواد بالاترست باز احتمالا اقلیتی از جامعه سروکار با کتاب دارند. اما همۀ کسانیکه به نوعی با کتاب سروکار دارند را نمیتوان «اهل کتاب خواندن» شمرد. چه بسیار کسانیکه با وجود کتاب خواندن و حتی بسیار کتاب خواندن، مصداق کتاب نخواندنند یا بهترست بگوییم چه فراوان کتابنخواندنهایی که در ظاهر کتاب خواندن جلوه میکند؛ کتاب خواندنهایی برای پنهان کردن کتاب نخواندن.
نه به کتاب نخواندن
مثنوی معنوی و یا کلیات سعدی، «کتاب» است. سعدی در گلستان و بوستان زبانِ بیان دانایی شده است همانطور که مولانا در مثنوی. مولانا خود مثنوی را همچون جاری ساختن جویی میداند که آبش نسلهای آینده را سیراب خواهد کرد. مثنوی نه حاصل اراده و آگاهی مولانا که حاصل بیارادگی و بیخویشی اوست.
پرسه زدن: وقتکُشی یا وقتشناسی
آن زمان که فارغالبال نسبت به سوداها و تمناها و بیپروای نسبت به سود و زیان بودهایم، چیزهایی را یافتهایم که در بازار نمیفروشند. سرمایۀ خیابان کسانیاند که پرسه میزنند و نه کسانیکه به هدفی خاص از جایی به جای دیگر میروند.
برهان قاطعِ مظلومیت
«ظلم» بر پاشنۀ «ظلمت» میچرخد یعنی هنر ظالم استفاده از تاریکی فضا و سوءتفاهمهاست. آنها که شریک ظالمند یا راضی به ظلم در هر دو صورت به غلظت این تاریکی افزودهاند. اما مظلوم کسی است که وجودش پذیرای ظلم نیست و چون چراغی روشنکننده است و به میزانیکه ظلم را برنمیتابد تلألؤ دارد.
ساکنان دل
گلاب دیگر فقط چشمنواز نیست، ساکن دل و به عبارتی «دلانگیز» است. گلاب در عین آنکه همۀ مختصات عالم خیال را دارد، واقعی است و آنانکه چون گلاب از آتش گذشتهاند نشان دادهاند میشود آدمی بود اما دلانگیز بود.
صورت دیوار و سقف هر مکان / سایۀ اندیشه معمار دان
معماري گذشته حال و هوا و کيفيتي خاص داشت، و نکاتي در آن رعايت میشد که حضورشان در معماري جديد به دیده نمیآید. علت آن بیشتر بازمیگردد به تلقي گذشتگان از انسان، مراتب وجودي انسان، و نیازهای مراتب وجودي انسان.
1000 تومان چقدر میارزد؟
در هر معامله از یکسو پولی رد و بدل میشود و از سوی دیگر ارزشی. خریدار وقتی چیزی را میخرد که متقاعد شده باشد آنچه خریده «ارزشش را داشته». در عوض فروشنده وقتی راضی به فروش کالایش میشود که مطمئن باشد آنچه میفروشد در قبال پولی که کسب میکند «چیزی نیست».
امتناع از زمینه، ابتلای معاصر
از نشانههای اوتیسم پیدا شدن مشکل تدریجی در برقراری ارتباط کلامی و محدودیت در دایرۀ واژگان و یا استفاده از واژگانی نامفهوم است چراکه که زبان در تعامل با زمینه غنا مییابد و اگر زمینه را از زبان حذف کنیم در واقع با مشتی واژگان و یا جملات ظاهرا بامعنی ولی بیمسمی سروکار داریم که به امری در جهان خارج اشاره نمیکنند.