ایران جایی غریب است. زیرا حداقل در طول دو سده اخیر بارها شاهد تلاش قدرت‌هایی بوده‌ایم که تلاش کردند ایران پاره پاره شود اما نشد آن بلایی که بر سر شام و شبه جزیره عربستان و آفریقا و شرق آسیا آمد بر دل ایران هم فرود بیاورند.

زمینه‌سازها و زمانه‌سازها قبیله‌ای کوچک با تأثیراتی پردامنه‌اند؛ آنان پرکار و متواضع‌اند و «دیگران» را به رسمیت می‌شناسند و برای همین می‌توانند شرایطی صلح‌آمیز برای عرض اندام بقیه فراهم کنند. قائم به ذات هستند و برای کارهای بزرگ معطل چیزی و کسی نمی‌مانند.

هیچ ثروتی به اندازۀ امید واقعی نیست؛ این میدانی است که در پیشگاه آن درویشان امیدوار از همه داراترند. هر آنچه واقعی است، حتی اگر به دیده نیاید لاجرم جایی دارد. امید هم جایی دارد و جایگاه امید در دل است.

در کوچه و خیابان دائم خبر بد است که دهان به دهان می‌گردد. بهای خبر خوش از ارز و طلا بیشتر شده، متقابلا حال ناخوش جامعه است که ارزان شده. تک‌تک ما متقاعد شده‌ایم که برگرداندن اوضاع به حالت عادی از عهدۀ ما خارج است. ابعاد این فاجعه آنقدر بزرگ است که شاید معدودی از بلندپایه‌ترین مقامات چون رئیس دولت، رئیس قوۀ قضاییه، رئیس بانک مرکزی و ... را قادر به تغییر شرایط می‌پنداریم.

صدرالاشراف در خاطراتش می‌نویسد: «رضاشاه را به عقیدۀ من نه تهدید روس و نه فریب انگلیس از ایران بیرون کرد بلکه غرور او و فاصلۀ زیاد مابین او و ملت موجب تبعید او شد. چه آنکه او را قشون اجنبی به اسارت برد و مردم نه تنها متأثر نشدند بلکه شادی کردند و به هم تبریک گفتند و این را نباید حمل بر بیوفایی مردم ایران کرد بلکه حقد و خشم ملت نسبت به او به درجه‌ای بود که در آنوقت به خذلان او راضی و خشنود بودند...».

تراکم‌فروشی و برج‌سازی در شمال تهران از شدت تقاضا برای جاخوش کردن در محدودۀ این باغات حکایت می‌کند. هرقدر که بیشتر به دل این باغات می‌تازیم، خود را برنده احساس می‌کنیم و فکر می‌کنیم لقمه‌ای بیشتر حلوا نصیبمان شده. تدابیری چون برج‌باغ هم از ما سلب مسئولیت کرده و قاعدۀ «احترام به متوفی» کار ما را توجیه و حتی قابل قبول می‌کند.