ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﺗﺠﺮﺑﻪﻫﺎي ﻧﺎﺏ¸ ﺑﻮﺩﻥ ﺩﺭ ﺗﻬﺮﺍﻥ، ﭘﺮ ﺳﻪ ﺯﺩﻥ ﺩﺭ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﻣ ﺸﻖ ﺍ ﺳﺖ؛ ﻻﺑﻼي ﺑﺎﺯي ﺳﺎﻳﻪ ﻭ ﺁﻓﺘﺎﺏ ﭼﻨﺎﺭﻫﺎي ﺻﺪ ﺳﺎﻟﻪ ﻭ ﺳﻜﻮﺗﻲ ﺳﻜﺮﺁﻭﺭ ﺩﺭ ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﺷﻠﻮﻍﺗﺮﻳﻦ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﺷﻬﺮ. ﺍﻣﺎ ﺣﻆ ﺣ ﻀﻮﺭ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦﻫﺎ ﺧﻼﺻﻪ ﻧﻤﻲﺷﻮﺩ؛ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﻣﺠﻠﺲ ﻋﻤﺎﺭﺕﻫﺎﻳﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﮔﻮﺵ ﺗﺎ ﮔﻮﺵ ﻫﻢ ﻧﺸﺴﺘﻪﺍﻧﺪ ﻭ ﺩﺍﻣﻨﻪﺍي ﮔﺴﺘﺮﺩﻩ ﺍﺯ ﺳﻨﻴﻦ ﻭ ﺗﻔﻜﺮﺍﺕ ﻭ ﺳﻼﻳﻖ ﺭﺍ ﺗ ﺸﻜﻴﻞ ﺩﺍﺩﻩﺍﻧﺪ؛ ﻳﻜﻲ ﭘﻴﺮﻣﺮﺩي ﺍ ﺳﺖ ﺧﻮﺵﺑﻨﻴﻪ ﺑﺎ ﭼ ﺸﻤﺎﻧﻲ ﻧﮕﺮﺍﻥ ﺑﺮ ﺑﺎﻻي ﻣﺠﻠﺲ، ﺩﻳﮕﺮي ﺟﻮﺍﻧﻲ است ﭘﺮﺗﺒﺨﺘﺮ ﻭ ﭘﻴﺮﺍﺳﺘﻪ ﺩﺭ ﻳﻚ ﮔﻮ ﺷﻪ، ﺁﻥ ﻳﻚ ﺳﻨﻲ ﻧﺪﺍﺭﺩ ﺍﻣﺎ ﺗﻼﻃﻢ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭ ﺷﻴﺎﺭ ﭼﻴﻦﻫﺎي ﺻﻮﺭﺗﺶ ﺭﺍ ﻋﻤﻴﻖ ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﺷــﻠﺨﺘﻪ ﻭ ﺗﻜﻴﺪﻩ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲﺁﻳﺪ، ﺍﻳﻦ ﻳﻜﻲ ﻣﻴﺎﻥﺳــﺎﻝ ﺍﺳــﺖ ﻭ ﺟﺎ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ، ﺁﻥ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﺎ ﺁﻧﻜﻪ ﻣﻌﻤﺮ ﺍﺳــﺖ ﭼﻮﻥ ﻛﻮﺩﻛﺎﻥ ﺑﺎﺯﻳﮕﻮﺷﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻭ ﻟﺒﺎﺱﻫﺎي ﻧﺎﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮ ﺗﻦ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﻣﺪﺕ ﻛﻮﺗﺎﻩ ﭘﺎﻳﺘﺨﺖ ﻭﺍﻗﻊ ﺷﺪﻧﺶ ﺩﺭ ﺩﻭﺭﻩ ﮔﺬﺍﺭ ﺍﺯ ﻋﺎﻟﻢ ﺁﺷــﻨﺎي ﺳــﻨﺖ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﻋﺎﻟﻤﻲ ﺑﻴﮕﺎﻧﻪ ﻭ ﺟﺪﻳﺪ، ﺩﺭ ﻛﻮﺭﻩ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭ ﺁﺑﺪﻳﺪﻩ ﺷــﺪﻩ ﺍﺳــﺖ ﻭ ﺑﺨﺶ ﺍﻋﻈﻢ ﺁﺛﺎﺭي ﻛﻪ ﺩﻻﻟﺖ ﺑﺮ ﺍﻳﻦ ﮔﺬﺷـــﺘﻪ ﻧﺰﺩﻳﻚ ﺑﺎ ﺍﻫﻤﻴﺖ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﺩﺭ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﻣﺘﻤﺮﻛﺰ ﺷـــﺪﻩ ﻭ ﻫﺮ ﻳﻚ ﺩﺭ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﻣﺸـــﻖ ﻧﻤﺎﻳﻨﺪﻩﺍي ﺩﺍﺭﺩ.
»ﮔﺬ ﺷﺘﻪ ﻧﺰﺩﻳﻚ« ﺁﻥ ﺑﺨ ﺸﻲ ﺍﺯ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺍ ﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﻨﻮﺯ ﺩﺭ ﻗﻴﺪ ﺣﻴﺎﺕ ﺍ ﺳﺖ؛ ﻣﺜﻞ ﺭﺩﭘﺎي ﻛ ﺴﻲ ﺍ ﺳﺖ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺟﺎﻳﻲ ﻋﺒﻮﺭ ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﻓﺮ ﺳﺎﻳﺶ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭ ﻫﻨﻮﺯ ﻣﺤﻮﺵ ﻧﻜﺮﺩﻩ. ﻧ ﺴﺒﺖ ﮔﺬ ﺷﺘﻪ ﻧﺰﺩﻳﻚ ﺑﻪ ﺣﺎﻝ ﻣﺜﻞ ﻧﺴﺒﺖ ﺩﻳﺮﻭﺯ ﺑﻪ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺍ ﺳﺖ. ﻫﻤﻪ ﺩﺭ ﺩﻳﺮﻭﺯ ﺯﻳﺴﺘﻪﺍﻧﺪ ﺑﺮﺍي ﺍﻣﺮﻭﺯ ﻭ ﺁﻧﭽﻪ ﺩﺭ ﺩﻳﺮﻭﺯ ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ ﺩﺭ ﺍﻣﺮﻭﺯﺷﺎﻥ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺑﻪ ﺳﺰﺍﻳﻲ ﺩﺍﺭﺩ. ﺍﻣﺎ ﺑﻪ ﺩﻟﻴﻞ ﺣﻀﻮﺭ ﺫﻫﻦ، ﺯﺣﻤﺖ ﺯﻳﺎﺩي ﺑﺮﺍي ﺑﻪ ﻳﺎﺩ ﺁﻭﺭﺩﻥ ﺟﺰﺋﻴﺎﺕ ﺁﻥ ﻧﻤﻲﻛ ﺸﻨﺪ ﻭ ﺣساﺳﻴﺘﻲ ﺑﺮﺍي ﺛﺒﺖ ﻭ ﺿﺒﻄﺶ ﻧﺪﺍﺭﻧﺪ. ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺍﮔﺮ
ﺩﻩ ﺳﺎﻝ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺩﻳﺮﻭﺯ ﺑﮕﺬﺭﺩ، ﺣﺘﻲ ﻛﻠﻴﺎﺕ ﺁﻥ ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﻳﺎﺩ ﻧﺨﻮﺍﻫﺪ ﺁﻣﺪ. ﭼﻪ ﺭ ﺳﺪ ﺑﻪ ﺍﻳﻨﻜﻪ ﺩﻳﺮﻭﺯ ﺑﺎ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﺳﻴﻞﺁ ﺳﺎي
ﻭﻗﺎﻳﻊ ﻫﻤﺮﺍﻩ ﺑﻮﺩﻩ ﺑﺎﺷــﺪ. ﺯﻳﺮﺍ ﺩﺭ ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺣﻀــﻮﺭ ﺩﻳﺮﻭﺯ ﻫﻤﭽﻨﺎﻥ ﺩﺭ ﺫﻫﻦ ﺛﺒﺖ ﺍﺳــﺖ ﺍﻣﺎ ﺑﻪ ﺩﻟﻴﻞ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻭ ﺗﺤﻮﻻﺕ ﻓﺮﺍﻭﺍﻥ ﻓﺮ ﺻﺖ ﺑﺮﺍي ﺣﻼﺟﻲ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﭘﻴﺪﺍ ﻧﺸﺪﻩ ﻭ ﻳﺎﺩﺁﻭﺭي ﺻﺤﻴﺢ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺩﻳﺮﻭﺯ ﻛﺎﺭي ﺩ ﺷﻮﺍﺭ ﻭ ﭘﻴﭽﻴﺪﻩ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ؛ ﭼﻪ ﺑﺴﺎ ﺩﺭ ﻋﻴﻦ ﺁﻧﻜﻪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﺩﺭ ﺫﻫﻦ ﺣﻀﻮﺭ ﺩﺍﺭﺩ ﺍﻣﺎ ﺑﻪ ﺩﺳﺖ ﻓﺮﺍﻣﻮﺷﻲ ﺳﭙﺮﺩﻩ ﺷﻮﺩ.
ﺩﺭ ﺩﻭ ﺳﺪﻩ ﭘﺮﺗﻼﻃﻤﻲ ﻛﻪ ﺳﻴﻞ ﻭﻗﺎﻳﻊ ﺳﻴﺎ ﺳﻲ ﻭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻭ ﺍﻗﺘ ﺼﺎﺩي ﻭ ﺑﻴﻦﺍﻟﻤﻠﻠﻲ ﺩﺭ ﻫﻤﻪ ﺷﺌﻮﻥ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﭼﻬﺮﻩ ﻫﺮ
ﺻــﻮﺭﺕ ﻭ ﻣﺤﺘﻮﺍﻳﻲ ﺭﺍ ﻟﺤﻈﻪ ﺑﻪ ﻟﺤﻈﻪ ﺩﮔﺮﮔﻮﻥ ﺳــﺎﺧﺖ، ﮔﺬﺷــﺘﻪ ﻧﺰﺩﻳﻚ¸ ﻣﻠﺖ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﺭﻗﻢ ﺧﻮﺭﺩﻩ ﺭﺍ ﻧﻴﺰ ﺣﺎﺋﺰ ﺗﺄﺛﻴﺮي ﻣﺎﻧﺎ ﻭ ﺳﺮﻧﻮﺷﺖﺳﺎﺯ ﺩﺭ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﻛﺮﺩ. ﺍﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮﻉ ﻫﺮﭼﻨﺪ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﻣﻬﻢ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﻛﺮﺩﻩ ﺍﻣﺎ ﺍﻫﻤﻴﺖ ﺁﻥ ﺍﻏﻠﺐ ﻓﺮﺍﻣﻮﺵ ﻣﻲﺷــﻮﺩ. ﺯﻳﺮﺍ ﻫﻤﺰﻣﺎﻥ ﻃﻮﻓﺎﻥ ﻧﺴــﻴﺎﻥ ﺭﺥ ﺩﺍﺩﻩ ﻭ ﺩﺭ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ ﭘﺮﺩﻩﻫﺎ ﺩﺭ
١
ﺻﺤﻨﻪ ﻛﻴ ﺴﺘﻲ ﻳﻚ ﺷﻬﺮ ﻭ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻭ ﺳﺮﺯﻣﻴﻦ ﺑﻪ ﻭﺍﺩي ﻏﻔﻠﺖ ﻭ ﺳﺮﮔ ﺸﺘﮕﻲ ﻣﺒﺪﻝ ﺷﺪﻩ ﺍ ﺳﺖ. ﺍﻳﻦ ﻓﺮﺍﻣﻮ ﺷﻲ ﺑ ﺴﻴﺎﺭ ﺧﺴﺎﺭﺕﺑﺎﺭ ﺍﺳﺖ. ﺩﺭ ﻭﺍﻗﻊ ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﻧﺸﺎﻧﻪﻫﺎي ﺑﺎﺭﺯ ﺍﺣﻮﺍﻝ ﺧﻮﺏ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺁﻥ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻧﺰﺩﻳﻚ ﺧﻮﻳﺶ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺩﻗﺖ ﻭ ﺟﺰﺋﻴﺎﺕ ﺑﻬﺘﺮي ﺑﻪ ﻳﺎﺩ ﻧﮕﺎﻩ ﺩﺍﺭﺩ. ﺟﺎﻣﻌﻪﺍي ﻛﻪ ﮔﺬﺷــﺘﻪ ﻧﺰﺩﻳﻚ ﺭﺍ ﻓﺮﺍﻣﻮﺵ ﻛﻨﺪ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻓﺮﺩي ﺍﺳــﺖ ﻛﻪ ﺣﺎﻓﻈﻪ ﻛﻮﺗﺎﻩ ﻣﺪﺕ ﻧﺪﺍﺭﺩ ﻭ ﺩﺭ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺑ ﺴﻴﺎﺭ ﺁ ﺳﻴﺐﭘﺬﻳﺮ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ. ﺑﺪﻳﻦ ﺍﻋﺘﺒﺎﺭ ﻫﺮﺁﻧﭽﻪ ﻛﻪ ﺣﻜﺎﻳﺖ ﺍﺯ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻭ ﻣﺎﻫﻴﺖ ﮔﺬ ﺷﺘﻪ ﻧﺰﺩﻳﻚ ﺑﻜﻨﺪ، ﻛﻤﻚ ﺑﺰﺭﮔﻲ ﺑﺮﺍي ﺟﺎﻥ ﺑﻪ ﺩﺭ ﺑﺮﺩﻥ ﺍﺯ ﻃﻮﻓﺎﻥ ﻧﺴــﻴﺎﻥ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﻛﺮﺩ ﻭ ﺿــﺮﻭﺭﺕ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﺴــﺌﻮﻟﻴﺖ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﺭﺍ ﺁﺷﻜﺎﺭ ﻣﻲﺳﺎﺯﺩ.
ﺩﺭ ﺍﺛﺮ ﺗﺤﻮﻟﻲ ﻋﻈﻴﻤﻲ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻧﺰﺩﻳﻚ ﺭﺥ ﺩﺍﺩ، ﺣﻮﺯﻩ ﻣﻌﻤﺎﺭي ﻭ ﺷﻬﺮﺳﺎﺯي ﻧﻴﺰ ﻫﻤﭽﻮﻥ ﺑﺴﻴﺎﺭي ﺩﻳﮕﺮ، ﺯﻳﺮ ﺑﺎﺭ ﻓﺸــﺎﺭ ﻭﺭﻭﺩ ﺩﻧﻴﺎي ﻣﺪﺭﻥ ﻛﻤﺮ ﺧﻢ ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﺍﺯ ﻳﻚ ﻣﺤﻮﺭ ﻣﺸــﺨﺺ ﺑﻪ ﺩﻭ ﻗﻄﻌﻪ ﻣﺘﻔﺎﻭﺕ ﺗﻘﺴــﻴﻢ ﺷــﺪ: ﻧﺨﺴــﺖ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭي ﻛﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺍﺭﺯﺵ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﻲﺷـــﺪ ﻭ ﺳـــﭙﺲ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭي ﻛﻪ ﺍﺯ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺍﺭﺯﺵ ﺑﺎﺯﻣﺎﻧﺪ. ﺍﺭﺯﺵ ﻳﻌﻨﻲ ﺁﻧﭽﻪ ﻗﺪﺭ ﻭ
ﺑﺮﺍﺯﻧﺪﮔﻲ ﻭ ﺷﺎﻳ ﺴﺘﮕﻲ ﻭ ﺯﻳﺒﻨﺪﮔﻲ ﻭ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻭ ﺍ ﺳﺘﺤﻘﺎﻕ ﺩﺍﺭﺩ. ﺍﺭﺯﺵ ﺩﺭ ﻋﻠﻢ ﺍﻗﺘ ﺼﺎﺩ ﺑﺎ ﻭﺍﺣﺪ ﭘﻮﻝ ﺳﻨﺠﻴﺪﻩ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ؛
ﻳﻌﻨﻲ ﻫﺮ ﺁﻧﭽﻪ ﻣ ﺸﺘﺮي ﺑﺎ ﭘﺮﺩﺍﺧﺖ ﭘﻮﻝ ﺗﻤﺎﻳﻞ ﺑﻪ ﺗ ﺼﺎﺣﺐ ﺁﻥ ﺩﺍﺭﺩ ﺑﺎ ﺍﺭﺯﺵ ﺍ ﺳﺖ. ﺍﻣﺎ ﺩﺭ ﺍﻳﻨﺠﺎ ﻣﻨﻈﻮﺭ ﭼﻨﻴﻦ ﺍﺭﺯ ﺷﻲ ﻧﻴ ﺴﺖ. ﺍﺭﺯﺵ ﺍﻗﺘ ﺼﺎﺩي ﻣﻤﻜﻦ ﺍ ﺳﺖ ﺗﺎﺑﻊ ﻧﻮ ﺳﺎﻧﺎﺕ ﺑﺎﺯﺍﺭ ﻳﺎ ﻣ ﺴﺎﺋﻞ ﺳﻴﺎ ﺳﻲ ﻭ … ﺑﻪ ﻭﺟﻮﺩ ﺑﻴﺎﻳﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺑﻴﻦ ﺑﺮﻭﺩ؛ ﻣﺜﻞ ﺍﺭﺯﺵ ﺯﻣﻴﻦﻫﺎي ﺍﻃﺮﺍﻑ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﻛﻪ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭي ﺑﺎﻳﺮ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻫﻜﺘﺎﺭﻫﺎي ﺁﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﭘﺸـــﻴﺰي ﻧﻤﻲﺧﺮﻳﺪﻧﺪ ﺍﻣﺎ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﻣﻴﻠﻴﺎﺭﺩﻫﺎ ﻗﻴﻤﺖ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭي ﺩﺭ ﺁﻳﻨﺪﻩ ﺑﻲﺍﺭﺯﺵ ﺧﻮﺍﻫﺪ ﺷﺪ. ﭼﻨﻴﻦ ﺍﺭﺯ ﺷﻲ ﺩﺭ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺍﺭﺯﺵ ﻧﻴ ﺴﺖ. ﺯﻳﺮﺍ ﺍ ﺻﺎﻟﺘﺎ ﺍﺭﺯﺵ ﻧﺪﺍﺭﺩ. ﺣﺘﻲ ﻃﻼ ﻧﻴﺰ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺣﻴﺜﻴﺖ ﻧﺪﺭﺕ، ﻣﺎﺩﻩﺍي ﺑﺎ ﺍﺭﺯﺵ ﺍﺳـــﺖ ﻭ ﭘﺎﻳﻪ ﻣﺒﺎﺩﻻﺕ ﭘﻮﻟﻲ ﻭ … ﺭﺍ ﺗﺸـــﻜﻴﻞ ﺩﺍﺩﻩ ﻣﻤﻜﻦ ﺍﺳﺖ ﺑﺎ ﻛﺸﻒ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺟﺪﻳﺪ ﻳﺎ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﺷﻴﻮﻩ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ ﺩﭼﺎﺭ ﻧﻮﺳﺎﻥ ﻭ ﺍﻓﺖ ﺷﻮﺩ.
ﺍﻣﺎ ﺁﻧﭽﻪ ﺑﺎﻟﺬﺍﺕ ﺍﺭﺯ ﺷﻤﻨﺪ ﺍ ﺳﺖ، ﺑﺎ ﻫﻴﭻ ﻧﻮ ﺳﺎﻧﻲ ﺑﻲﺍﺭﺯﺵ ﻧﻤﻲ ﺷﻮﺩ. ﺍﺭﺯﺵ ﻣﻤﻜﻦ ﺍ ﺳﺖ ﺩﺭ ﺍﺛﺮ ﺧﺎ ﺻﻴﺖ ﻛﺎﺭﻛﺮﺩي ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍ ﺷﺘﻪ ﺑﺎ ﺷﺪ؛ ﻣﺜﻞ ﻧﻔﺖ ﻛﻪ ﺳﺮﭼﺸﻤﻪ ﺍﻧﺮﮊي ﺍﺳﺖ. ﻣﻤﻜﻦ ﺍﺳﺖ ﺩﺭ ﺍﺛﺮ ﻗﺪﻣﺖ ﺑﻪ ﺧﺎﺻﻴﺖ ﺫﺍﺗﻲ ﻳﻚ ﭼﻴﺰ ﻣﺒﺪﻝ ﺷـﻮﺩ؛ ﻫﻤﭽﻮﻥ ﺳـﻜﻪ ﻛﺮﻭﺯﻭﺱ ﺷـﺎﻩ ﻟﻴﺪي ﻛﻪ ﻗﺪﻳﻤﻲﺗﺮﻳﻦ ﺳـﻜﻪ ﺩﺭ ﺟﻬﺎﻥ ﺍﺳـﺖ ﻭ ﺍﺭﺯﺵ ﺁﻥ ﺑﺎ ﻧﻮﺳـﺎﻥ ﻗﻴﻤﺖ ﻃﻼ ﺗﻐﻴﻴﺮي ﻧﻤﻲﻛﻨﺪ. ﻣﻤﻜﻦ ﺍ ﺳﺖ ﺩﺭ ﺍﺛﺮ ﻫﻤﻨ ﺸﻴﻨﻲ ﭼﻨﺪ ﻋﺎﻣﻞ ﻧﺎﺩﺭ ﺑﺎ ﺍﺭﺯﺵ ﺷﻮﺩ؛ ﻣﺜﻞ ﺍﻟﻤﺎﺱ ﺩﺭﻳﺎي ﻧﻮﺭ ﻛﻪ ﻫﻢ ﺑﺰﺭﮒ ﻭ ﻫﻢ ﺳﻨﮕﻴﻦ ﻭ ﻫﻢ ﺍﺯ ﻧﻮﻉ ﻛﻤﻴﺎﺏ ﺻﻮﺭﺗﻲﺭﻧﮓ ﺍﺳﺖ ﻭ ﻫﻢ ﺳﺮﮔﺬﺷﺖ ﭘﺮﻓﺮﺍﺯ ﻭ ﻧﺸﻴﺒﻲ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﻭ ﺩﺳﺘﻜﺎﺭيﻫﺎي ﺍﻧﺴﺎﻧﻲ ﺑﺮ ﺭﻭي ﺁﻥ ﻗﺪﻣﺖ ﭼﻨﺪ ﺻﺪ ﺳﺎﻟﻪ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ … . ﻣﻤﻜﻦ ﺍﺳﺖ ﻣﺤﺼﻮﻝ ﺩﺍﻧﺶ ﻭ ﻫﻨﺮ ﻣﻨﺤﺼﺮﺑﻔﺮﺩ ﻳﻚ ﻓﺮﺩ ﻳﺎ ﮔﺮﻭﻩ ﺑﺎﺷﺪ؛ ﻣﺜﻞ ﻳﻚ ﭘﺮﺩﻩ ﻣﺸــﻬﻮﺭ ﻭﺍﻥﮔﻮﮒ ﻳﺎ ﻳﻚ ﻣﺪﻝ ﺧﺎﺹ ﻣﺎﺯﺭﺍﺗﻲ. ﺩﺭ ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻫﻢ ﻣﻤﻜﻦ ﺍﺳــﺖ ﻣﺤﺼــﻮﻝ ﻳﻚ ﻓﺮﺍ ﺁﻭﺭي ﻛﻢﻧﻈﻴﺮ ﺑﺎﺷﺪ.
ﺑﺰﺭﮔﺘﺮﻳﻦ ﻫﻨﺮ ﺍﻳﺮﺍﻧﻴﺎﻥ ﺩﺭ ﻃﻮﻝ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻭ ﻭﺍﻻﺗﺮﻳﻦ ﺳﻬﻢ ﺁﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﻣﻴﺮﺍﺙ ﺑ ﺸﺮي ﺧﻠﻖ ﺍﺭﺯﺵ ﺑﻪ ﻭﺍ ﺳﻄﻪ ﻣﻮﺭﺩ ﺍﺧﻴﺮ ﺑﻮﺩﻩ
ﺍﺳــﺖ؛ ﻳﻌﻨﻲ ﻓﺮﺍ ﺁﻭﺭي ﻳﻚ ﻣﺤﺼــﻮﻝ ﺟﺪﻳﺪ ﺑﻮﺍﺳــﻄﻪ ﺍﺯ ﻗﻮﻩ ﺑﻪ ﻓﻌﻞ ﺩﺭﺁﻭﺭﺩﻥ ﻳﻚ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻧﻬﺎﻥ. ﭼﻪ ﺩﺭ ﺑﺎﻟﻔﻌﻞ ﻛﺮﺩﻥ ﺍﻫﻠﻴﺖ ﺣﻴﻮﺍﻧﺎﺕ ﻭ ﮔﻴﺎﻫﺎﻥ ﻭﺣﺸــﻲ، ﭼﻪ ﺩﺭ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﻛﺸــﻴﺪﻥ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻓﻠﺰ ﺍﺯ ﻛﺎﻧﻲ، ﭼﻪ ﺣﻔﺮ ﻗﻨﺎﺕ ﻭ ﺑﻪ ﻇﻬﻮﺭ ﺩﺭﺁﻭﺭﺩﻥ ﮔﻮﻫﺮ ﺣﻴﺎﺕﺑﺨﺶ ﺩﺭ ﺻﺤﺮﺍي ﺧ ﺸﻚ، ﻭ ﻏﻴﺮﻩ. ﺩﺭ ﻣﻌﻤﺎﺭي ﻭ ﺷﻬﺮ ﻧﻴﺰ ﭼﻨﻴﻦ ﺍ ﺳﺖ. ﺑﺎﻍ ﻧﮕﺎﺭ ﺳﺘﺎﻥ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﻳﻚ ﺍﺭﺯﺵ ﺍﺳــﺖ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺭﻭ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﺑﺘﺪﺍي ﺳــﺎﺧﺘﺶ ﻭﺍﺣﻪﺍي ﻣﺼــﻨﻮﻋﻲ ﺩﺭ ﺩﻝ ﺑﻴﺎﺑﺎﻥ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﭘﺪﻳﺪﺍﺭ ﺷــﺪﻧﺶ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻏﻴﺮﻣﻤﻜﻦ
٢
ﻣﻲﺭﺳﻴﺪ. ﮔﻮﻳﻲ ﺫﻫﻨﻲ ﺭﻭﺷﻦ ﻭ ﺩﺳﺘﻲ ﭘﻨﻬﺎﻥ ﻇﺮﻓﻴﺖﻫﺎي ﻣﻮﺟﻮﺩ ﻭﻟﻲ ﻧﺎﭘﻴﺪﺍي ﺁﻥ ﺧﺎﮎ ﺭﺍ ﺩﻳﺪﻩ ﻭ ﺑﺎ ﺗﺮﻓﻨﺪ، ﻗﻮﻩ ﺧﺮﻣﻲ ﻭ ﺻﻔﺎ ﻭ ﻃﺮﺍﻭﺕ ﻭ ﺣﻴﺎﺕ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻇﻬﻮﺭ ﺭ ﺳﺎﻧﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺍﺳﺖ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻣ ﺼﺎﻟﺤﻲ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻃﺒﻴﻌﺖ ﻭﺟﻮﺩ ﻧﺪﺍ ﺷﺖ ﺑﻪ ﻧﺎﻡ ﺧﺸﺖ ﺍﺯ ﺧﺎﮎ ﻭ ﺁﺏ ﻛﻪ ﺩﻡﺩﺳﺘﻲﺗﺮﻳﻦ ﻣﻮﺍﺩ ﻣﻮﺟﻮﺩ ﺩﺭ ﻫﺮ ﻛﺠﺎﻳﻨﺪ، ﻭ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﻛﺸﻴﺪﻥ ﺑﻨﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﺭﻭﺡ ﻭ ﺯﻳﺒﺎ ﺍﺯ ﺩﺭﻭﻥ ﺁﻥ. ﻳﺎ ﭘﻮﺷﺎﻧﺪﻥ ﻫﻤﺎﻥ ﺧﺸﺖ ﺑﺎ ﺍﻛﺴﻴﺮي ﻛﻪ ﻟﻌﺎﺏ ﻛﺎﺷﻲ ﺭﺍ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺩﺍﺩﻩ ﺑﺮﺍي ﺍﻳﺠﺎﺩ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﻳﻜﭙﺎﺭﭼﻪ ﺟﻤﺎﻝ ﻭ ﺷﻜﻮﻩ، ﻭ ﻓﺮﺍﺗﺮ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺭﺳــﺎﻧﻴﺪﻥ ﺍﻳﻦ ﺍﻛﺴــﻴﺮ ﺑﻪ ﺣﺪي ﻛﻪ ﺯﺭﻳﻦﻓﺎﻡ ﻧﺎﻡ ﮔﻴﺮﺩ ﻭ ﺍﺭﺯﺵ ﻫﺮ ﻗﻄﻌﻪ ﺁﻥ ﺍﺯ ﻃﻼي ﻫﻢﻭﺯﻧﺶ ﺑﻴﺸــﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ.
ﻛﺎﺭ ﻣﻌﻤﺎﺭﺍﻥ ﻭ ﺷﻬﺮ ﺳﺎﺯﺍﻥ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺗﺎ ﻧﻴﻤﻪ ﻋﻤﺮ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﻫﻤﭽﻮﻥ ﻛﺎﺭ ﻛ ﺸﺎﻭﺭﺯي ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺯﻋﻔﺮﺍﻥ ﻛ ﺸﺖ ﻣﻲﻛﺮﺩ. ﺩﺭ ﺯﻣﻴﻨﻲ ﺧ ﺸﻚ ﺑﺎ ﺍﻧﺪﻛﻲ ﺁﺏ ﻭ ﻣ ﺸﺘﻲ ﭘﻴﺎﺯ ﻳﻚ ﮔﻮﻧﻪ ﺯﻧﺒﻘﻴﺎﻥ، ﻛﻼﻟﻪﺍي ﺯﺭﻳﻦ ﺑﺮﺩﺍ ﺷﺖ ﻣﻲﻛﺮﺩ ﻛﻪ ﺑﺮﺍي ﻗﻴﻤﺖﮔﺬﺍﺭﻳﺶ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ
ﻭﺍﺣﺪ ﮔﺮﻡ ﻭ ﻣﺜﻘﺎﻝ ﺭﺟﻮﻉ ﻛﺮﺩ ﻭ ﺑﻪ ﺫﻫﻦ ﻛﻤﺘﺮ ﺳﻮﺩﺍﮔﺮي ﻓﻜﺮ ﺧﺮﻳﺪ ﻛﻴﻠﻮ ﻭ ﺗﻦ ﺁﻥ ﺧﻄﻮﺭ ﻣﻲﻛﻨﺪ. ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺁﻧﺎﻥ ﻗﺎﺩﺭ
ﺑﻪ ﺧﻠﻖ ﺁﺛﺎﺭي ﺑﻮﺩﻧﺪ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺩﻧﻴﺎ ﻧﻈﻴﺮ ﻧﺪﺍ ﺷﺖ ﻭ ﻫﻤﻴﻦ ﺍﻧﺤ ﺼﺎﺭ ﻭ ﻧﺪﺭﺕ ﺩﺭ ﻣﻘﻴﺎﺱ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺍﺭﺯ ﺷﻤﻨﺪﺗﺮﺵ ﻣﻲﻛﺮﺩ. ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺩﻟﻴﻞ ﺍﮔﺮ ﻧﺎﺻﺮﺍﻟﺪﻳﻦ ﺷﺎﻩ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﻣﻲﮔﺮﻓﺖ ﺗﻤﺎﻡ ﺍﻧﺪﺭﻭﻧﻲ ﻗﺼﺮ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺧﺮﺍﺏ ﻛﻨﺪ ﻭ ﺍﺯ ﻧﻮ ﺑﺴﺎﺯﺩ، ﻛﺴﻲ ﺣﺴﺮﺕ ﺁﻧﻜﻪ ﻣﻴﺮﺍﺙ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﻭ ﺑﺎﻓﺖﻫﺎي ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺩﺭ ﺧﻄﺮ ﺯﻭﺍﻝ ﻭ ﻧﺎﺑﻮﺩي ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺭﺍ ﻧﻤﻲﺧﻮﺭﺩ. ﺯﻳﺮﺍ ﻣﻲﺩﺍﻧﺴـــﺘﻨﺪ ﻗﺮﺍﺭ ﺍ ﺳﺖ ﻳﻚ ﺍﺭﺯﺵ ﺭﺍ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﺍﺭﺯ ﺷﻲ ﺩﻳﮕﺮ ﻛﻨﻨﺪ. ﺣﺘﻲ ﺩﺭ ﻣﻮﺍﺟﻬﻪ ﺑﺎ ﭘﺪﻳﺪﻩ ﻏﺎﻣﺾ ﻭ ﻏﺮﻳﺐ ﻣﻌﻤﺎﺭي ﻭ ﺷﻬﺮ ﺳﺎﺯي ﻏﺮﺑﻲ ﻭ ﻭﺭﻭﺩ ﺍﻳﺪﻩﻫﺎي ﺟﺪﻳﺪ ﻧﻴﺰ ﺍﺯ ﺍﻗﺘﺒﺎﺱ ﻭ ﺗﻘﻠﻴﺪ ﭘﺮﻫﻴﺰ ﺩﺍﺷـﺘﻨﺪ ﻭ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻗﺎﺑﻞ ﺳـﺘﺎﻳﺸـﻲ ﺑﺮﺍي ﻋﺒﻮﺭ ﻧﻮﻇﻬﻮﺭﻫﺎ ﺍﺯ ﻫﺎﺿــﻤﻪ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﻭ ﺗﺮ ﻭ ﺗﺎﺯﻩ ﻛﺮﺩﻥ ﺳــﻨﺖ ﻭ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻫﺎي ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﺍﺯ ﺧﻮﺩ ﻧﺸــﺎﻥ ﻣﻲﺩﺍﺩﻧﺪ؛ ﻃﻮﺭي ﻛﻪ ﺍﺯ ﺩﻝ ﺍﻳﻦ
ﺗﻜﺎﭘﻮ ﺍﻣﺜﺎﻝ ﻗ ﺼﺮ ﻣ ﺴﻌﻮﺩﻳﻪ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﻣﻲﺁﻳﺪ ﻛﻪ ﻧﻪ ﺩﺭ ﺍﺭﻭﭘﺎ ﻧﻤﻮﻧﻪﺍي ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﺍﺭﻭﭘﺎﻳﻲ ﺍ ﺳﺖ ﻭ ﻧﻪ ﺩﺭ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻣﻌﻤﺎﺭي ﺍﻳﺮﺍﻥ
ﻧﻈﻴﺮي ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﺍﺳـﺖ. ﻳﺎ ﺧﻴﺎﺑﺎﻥ ﺍﻟﻤﺎﺳـﻴﻪ ﻭ ﻧﺎﺻـﺮﻳﻪ ﺩﺭ ﺷـﻬﺮ ﻣﺘﻮﻟﺪ ﻣﻲﺷـﻮﺩ ﻛﻪ ﺧﻴﺎﺑﺎﻥ¸ ﺑﺎﻍ¸ ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺧﻴﺎﺑﺎﻥ¸ ﺗﻤﺎﺷﺎي ﻭﺍﺭﺩﺍﺗﻲ ﺍﺯ ﺍﺭﻭﭘﺎ ﺑﻪ ﻫﻢ ﭘﻴﻮﻧﺪ ﻣﻲﺯﻧﺪ ﻭ ﻣﻌﺒﺮ ﺷﻬﺮي ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﺮﺗﺒﻪﺍي ﺗﺎﺯﻩ ﻭ ﺑﻲﻧﻈﻴﺮ ﻣﺘﺤﻮﻝ ﻣﻲﺳﺎﺯﺩ.
ﺗﻬﺮﺍﻥ ﺑﻮﺍ ﺳﻄﻪ ﺍﻳﻦ ﺍﺭﺯﺵﺁﻓﺮﻳﻨﻲ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺩﺭ ﺳﻄﺢ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺳﺒﻜﻲ ﻣﻨﺤ ﺼﺮ ﺑﻔﺮﺩ ﺩﺭ ﻣﻌﻤﺎﺭي ﻭ ﺷﻬﺮ ﺳﺎﺯي ﺧﻠﻖ ﻛﺮﺩ ﺑﻠﻜﻪ ﺍﻳﻦ ﻇﺮﻓﻴﺖ ﺭﺍ ﺩﺍﺷــﺖ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﺳــﺒﻚ ﺭﺍ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﻪ ﺍﺭﺯﺷــﻲ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﻛﻨﺪ. ﻧﻤﺎﺳــﺎﺯيﻫﺎي ﺁﺟﺮي ﻭ ﻓﺨﺎﺭي ﺩﺭ ﺗﺮﻛﻴﺐ ﺑﺎ ﻛﺎﺷـﻲ ﻛﻪ ﻣﺘﻮﻟﺪ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﺍﺳـﺖ ﺷـﺎﻫﺪي ﺟﺬﺍﺏ ﺍﺯ ﺗﺤﻮﻝ ﺑﻨﺎي ﺩﺭﻭﻧﮕﺮﺍي ﺳـﺎﺑﻖ ﺑﻪ ﺑﺮﻭﻥﮔﺮﺍي ﻣﺘﻨﺎﺳـﺐ ﺑﺎ ﺧﻴﺎﺑﺎﻥﻫﺎي ﺟﺪﻳﺪ ﺑﻪ ﻧﻤﺎﻳﺶ ﺩﺭﻣﻲﺁﻭﺭﺩ ﻛﻪ ﺑﺎﻓﺖ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺍﺑﺘﺪﺍي ﻗﺮﻥ ﺑﻴﺴـــﺘﻢ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪﺍي ﻣﻨﺤﺼـــﺮﺑﻔﺮﺩ ﺩﺭ ﺟﻬﺎﻥ ﺑﺪﻝ ﻣﻲﺳﺎﺯﺩ.
ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﺑﻨﺎﻫﺎي ﺷﺎﺧﺺ ﺳﺒﻚ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﺳﺮ ﺩﺭ ﺑﺎﻍ ﻣﻠﻲ ﺑﺮ ﻣﺤﻮﺭ ﺗﻘﺎﺭﻥ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﻣﺸﻖ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺟﻌﻔﺮ ﻣﻌﻤﺎﺭﺑﺎﺷﻲ ﻛﺎﺷﺎﻧﻲ
ﺁﻧﺮﺍ ﺩﺭ ﺁﺧﺮﻳﻦ ﺳﺎﻝ ﺳﻠﻄﻨﺖ ﻗﺎﺟﺎﺭﻳﻪ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎﻥ ﺭ ﺳﺎﻧﺪ. ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﻣﻌﻤﺎﺭﺍﻥ ﻣﻄﺮﺡ ﺍﻳﻦ ﻋﺮ ﺻﻪ ﻧﻴﻜﻼي ﻣﺎﺭﻛﻒ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺍﺯ
ﺧﻮﺩ ﺩﺭ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﻣﺸﻖ، ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻥ ﺍﺩﺍﺭﻩ ﭘﺴﺖ ﺭﺍ ﺑﺮﺟﺎي ﮔﺬﺍ ﺷﺘﻪ ﺍﺳﺖ. ﺍﻭ ﻫﺮﭼﻨﺪ ﻣﺘﻮﻟﺪ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﻭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻧﺒﻮﺩ ﺍﻣﺎ ﺩﺭ ﺯﻣﺮﻩ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻗﺪﺭ ﻧﻔﺲ ﻛﺸﻴﺪﻥ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺧﻮﺏ ﻣﻲﺩﺍﻧﺴﺖ ﻭ ﺍﻫﻞ ﺍﻳﻦ ﺁﺏ ﻭ ﺧﺎﮎ ﺷﺪ. ﻣﺎﺭﻛﻒ ﺍﺯ ﺧﺎﻧﻪ ﻭ ﺍﺩﺍﺭﻩ ﺗﺎ ﻣﺪﺭ ﺳﻪ ﻭ ﺯﻧﺪﺍﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻛﺎﺭﻧﺎﻣﻪ ﺧﻮﺩ ﺛﺒﺖ ﻛﺮﺩﻩ ﺍ ﺳﺖ ﻭ ﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﻧ ﺸﺎﻥ ﺩﺍﺩﻩ ﻛﻪ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺳﻨﺖ ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﺑﺮﺍي ﻋﻤﻠﻜﺮﺩﻫﺎي ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻥ ﺣﺮﻑﻫﺎي ﺗﺎﺯﻩﺍي ﺑﺮﺍي ﮔﻔﺘﻦ ﺩﺍﺭﺩ ﺑﻠﻜﻪ ﺣﺘﻲ ﺯﻧﺪﺍﻧﻲ ﻛﻪ ﻳﻚ ﻣﻌﻤﺎﺭ ﺍﻫﻞ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﺑﺴـــﺎﺯﺩ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﻳﺴـــﻪ ﺑﺎ
ﺯﻧﺪﺍﻥﻫﺎي ﺩﻳﮕﺮ ﺍﺯ ﻛﻴﻔﻴﺘﻲ ﺗﺎﺯﻩ ﻭ ﻋﻄﺮ ﻭ ﻃﻌﻤﻲ ﻣﺘﻔﺎﻭﺕ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭ ﺍﺳﺖ. ﺁﻧﺪﺭﻩ ﮔﺪﺍﺭ ﺭﺍ ﻧﻴﺰ ﻣﻲﺗﻮﺍﻥ ﺩﺭ ﺯﻣﺮﻩ ﻣﻌﻤﺎﺭﺍﻧﻲ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩ ﻛﻪ ﺷﻨﺎﺳﻨﺎﻣﻪ ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ ﺍﻣﺎ ﺍﺯ ﺑﺴﻴﺎﺭي ﻣﻌﻤﺎﺭﺍﻥ ﺟﺪﻳﺪ ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺎ ﺭﻭﺡ ﻣﻌﻤﺎﺭي ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻣﺎﻧﻮﺱ ﺷﺪﻧﺪ. ﺩﺭ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﻣ ﺸﻖ ﻣﻮﺯﻩ ﻣﻠﻲ ﻭ ﻛﺘﺎﺑﺨﺎﻧﻪ ﻣﻠﻲ ﻳﺎﺩﮔﺎﺭ ﺍﻭ ﺳﺖ ﻭﻟﻲ ﺑﻨﺎي ﺁﺭﺍﻣﮕﺎﻩ ﺣﺎﻓﻆ ﺩﺭ ﺷﻴﺮﺍﺯ ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﻧﻤﻮﻧﻪﻫﺎي ﻣﻌﻤﺎﺭي ﺑﺮ ﺳﻴﺎﻕ ﺳﻨﺖ ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ﻭﺟﻪ ﺣﻖ ﺷﺎﻋﺮ ﮔﻮﻫﺮﺷﻨﺎﺱ ﺷﻴﺮﺍﺯي ﺭﺍ ﺍﺩﺍ ﻛﺮﺩﻩ.
ﺍﻧﻘﻼﺏ ﻣ ﺸﺮﻭﻃﻪ ﻭ ﺩﺭ ﭘﻲ ﺁﻥ ﻇﻬﻮﺭ ﭘﻬﻠﻮي، ﺗﻨﻬﺎ ﺩﺭ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺭﮊﻳﻢ ﺳﻴﺎ ﺳﻲ ﻣﺤﺪﻭﺩ ﻧﻤﺎﻧﺪ ﺑﻠﻜﻪ ﻧ ﺸﺎﻧﻪ ﻧﻴﺎﺯ ﺑﻪ ﻳﻚ ﺗﺤﻮﻝ ﺍ ﺳﺎ ﺳﻲ ﺩﺭ ﺑ ﺴﻴﺎﺭي ﺯﻣﻴﻨﻪﻫﺎي ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﻃﺒﻴﻌﺘﺎ ﻣﻌﻤﺎﺭي ﻭ ﺷﻬﺮ ﺳﺎﺯي ﺭﺍ ﻧﻴﺰ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺩ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺩﻭﺭﻩ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺍﺭﺯﺵ ﺑﻪ ﺳﻴﺎﻕ ﭘﻴﺸﻴﻦ ﺑﺎ ﺍﺳﺘﺪﻻﻝﻫﺎﻳﻲ ﺍﺳﺘﻮﺍﺭ ﻭ ﻣﺤﻜﻢ ﻛﻨﺎﺭ ﮔﺬﺍﺷﺘﻪ ﺷﺪ. ﻣﻌﻤﺎﺭ ﻣﺸﻬﻮﺭ ﻭﺍﺭﻃﺎﻥ ﻫﻮﻭﺍﻧﺴﻴﺎﻥ ﺩﺭ ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﺷﻤﺎﺭﻩ ﻣﺠﻠﻪ ﺍﻧﺠﻤﻦ ﺁﺭﺷﻴﺘﻜﺖﻫﺎي ﺩﻳﭙﻠﻤﻪ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﻣﺮﺩﺍﺩ ﻣﺎﻩ ١٣٢٥ ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮﺍﻥ »ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﺑﻪ ﻣﻌﻤﺎﺭي ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ« ﻧﻤﻮﻧﻪﺍي ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺍﺳــﺘﺪﻻﻝﻫﺎ ﺭﺍ ﺑﻴﺎﻥ ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﺩﺭ ﺗﺎﻳﻴﺪ ﺳــﺨﻨﺎﻧﺶ ﺍﺯ ﺁﺛﺎﺭ ﺧﻮﺩ ﻭ ﻫﻢﻓﻜﺮﺍﻧﺶ ﺩﺭ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﻣﺸــﻖ ﻫﻤﭽﻮﻥ ﻋﻤﺎﺭﺕ ﺑﺎﺷـﮕﺎﻩ ﺍﻓﺴـﺮﺍﻥ ﻭ ﻫﻨﺮﺳـﺘﺎﻥ ﺩﺧﺘﺮﺍﻥ ﻭ ﻛﺎﺥ ﻭﺯﺍﺭﺕ ﺧﺎﺭﺟﻪ ﻭ ﻭﺯﺍﺭﺕ ﺟﻨﮓ ﻣﺜﺎﻝ ﺯﺩﻩ، ﻭ ﺩﺭ ﺭﺩ¹ ﺁﺛﺎﺭ ﻃﺮﻓﺪﺍﺭﺍﻥ ﺍﺳﻠﻮﺏ ﻗﺪﻳﻢ ﻣﺜﻞ ﻗﻠﻴﭻ ﺑﺎﻏﻠﻴﺎﻥ ﻭ ﻣﻴﺮﺯﺍ ﻋﻠﻴﺨﺎﻥ ﻣﻬﻨﺪﺱ ﻭ ﻣﺎﺭﻛﻒ ﻭ … ﺩﺭ ﻣﺬﻣﺖ ﻋﻤﺎﺭﺕ ﺷﻬﺮﺑﺎﻧﻲ ﻭ ﭘﺴﺖ ﻭ ﻏﻴﺮﻩ ﮔﻔﺘﻪ:
ﭘﺮﺩﻩ ﻇﻠﻤﺘﻲ ﻛﻪ ﻣﺪﺗﻬﺎ ﺑﺮﻭي ﻣﻠﺖ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻛﺸـﻴﺪﻩ ﺷـﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺩﻓﻌﺘﺎ ﭘﺎﺭﻩ ﺷـﺪ ﻭ ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻣﺴـﺎﺋﻞ ﺟﺪﻳﺪي ﻣ ﺸﺎﻫﺪﻩ ﻧﻤﻮﺩ… ﺩﺭ ﻭﺍﻗﻊ ﻣﻴﺮﺍﺛﻲ ﻛﻪ ﺍﺯ ﮔﺬ ﺷﺘﻪ ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪﻩ ﺑﺎ ﺍﻳﻨﻜﻪ ﺍﻣﺮﻭﺯﻩ ﺍﺯ ﮔﺮﺍﻧﺒﻬﺎﺗﺮﻳﻦ ﺁﺛﺎﺭ ﺍﻳﻦ ﻓﻦ ﺑﺸﻤﺎﺭ ﻣﻲﺭﻭﺩ ﻭﻟﻲ ﺑﺮﺍي ﺍﻳﺠﺎﺩ ﻳﻚ ﻋﺎﻟﻢ ﻧﻮﻳﻦ ﻛﺎﻓﻲ ﻧﺒﻮﺩﻩ…
ﺍﮔﺮ ﺍﺑﻨﻴﻪ ﻭ ﺁﺛﺎﺭ ﮔﺮﺍﻧﺒﻬﺎ ﺍﺯ ﻗﺒﻴﻞ ﻣﺴﺎﺟﺪ ﻭ ﺑﻨﺎﻫﺎي ﺳﻠﻄﻨﺘﻲ ﺭﺍ ﻛﻨﺎﺭ ﺑﮕﺬﺍﺭﻳﻢ ﺩﺭ ﻣﻌﻤﺎﺭي ﻋﺎﺩي ﻭ ﻣﺴﻜﻮﻧﻲ ﺁﺛﺎﺭ ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪﺍي ﻣ ﺸﺎﻫﺪﻩ ﻧﻤﻲﻛﻨﻴﻢ. ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻥﻫﺎ ﺑﺪﻭﻥ ﻧﻘ ﺸﻪ ﻭ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻗﺒﻠﻲ ﻭ ﺑﺎ ﻣ ﺼﺎﻟﺢ ﺑﻲﺭﻭﺡ ﻭ ﻧﺎﻣﺮﻏﻮﺏ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪﻩﺍﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻫﻴﭻ ﻭﺟﻪ ﺍﺯ ﻟﺤﺎﻅ ﻣﻌﻤﺎﺭي ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ…
ﺗﺠﺴــﻢ ﺍﻳﻦ ﻛﻮﭼﻪﻫﺎي ﺗﻨﮓ ﻭ ﭘﻴﭻ ﺩﺭ ﭘﻴﭻ ﻣﻤﻠﻮ ﺍﺯ ﺣﺸــﺮﺍﺕ ﻭ ﻛﺜﺎﻓﺎﺕ ﻭ ﺍﻣﻌﺎﻥ ﻧﻈﺮ ﺑﻪ ﻭﺿــﻊ ﺳــﺎﻛﻨﻴﻦ ﺍﻳﻦ ﻗ ﺴﻤﺘﻬﺎي ﺷﻬﺮ ﻛﻪ ﮔﻮﻳﻲ ﺩﺭ ﺍﻧﺘﻈﺎﺭ ﻣﺮﮒ ﻣﺤﻜﻮﻡ ﺑﻪ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻣﻲﺑﺎ ﺷﻨﺪ ﻫﻴﭻ ﻗﺪﺭ ﻭ ﻗﻴﻤﺘﻲ ﺑﺮﺍي ﺍﻳﺠﺎﺩﻛﻨﻨﺪﮔﺎﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﻧﻤﻲﮔﺬﺍﺭﺩ… ﺩﺭ ﻗﺮﻭﻥ ﺍﺧﻴﺮ ﻣﻌﻤﺎﺭي ﻫﻢ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻓﻨﻮﻥ ﺩﻳﮕﺮ ﺭﻭ ﺑﻪ ﺍﻧﺤﻄﺎﻁ ﮔﺬﺍﺷـﺖ ﻭ ﺟﺎي ﺍﺳـﺘﺎﺩﺍﻥ ﻗﺪﻳﻢ ﺭﺍ ﺍﺷﺨﺎﺹ ﺑﻲﺍﻃﻼﻉ ﻭ ﺑﻲﺳﻮﺍﺩي ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ…
ﺗﻼﺵ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺮﺍي ﻣﻄﺎﺑﻘﺖ ﻣﻌﻤﺎﺭي ﺑﺎ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺟﺪﻳﺪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﻫﺮﺝ ﻭ ﻣﺮﺝ ﻋﺠﻴﺒﻲ ﺷﺪ ﻛﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺁﻥ ﺩﺭ ﺁﺛﺎﺭﺷﺎﻥ ﻭ ﺩﺭ ﺟﺰﺋﻴﺎﺕ ﻭ ﺁﺭﺍﻳﺶﻫﺎي ﺑﻲﻓﺎﻳﺪﻩ ﻣﺜﻞ ﺳﺮﺳﺘﻮﻥﻫﺎ ﻭ ﮔﭻﺑﺮيﻫﺎ ﻭ ﻏﻴﺮﻩ ﻫﻮﻳﺪﺍﺳﺖ…
ﺁﺭ ﺷﻴﺘﻜﺖﻫﺎي ﺟﻮﺍﻥ ﻣﺎ ﻭﻗﺘﻲ ﺗﺤ ﺼﻴﻼﺕ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﺭﻭﭘﺎ ﺑﻪ ﭘﺎﻳﺎﻥ ﺭ ﺳﺎﻧﻴﺪﻩ ﻭ ﺑﺎﺯﮔ ﺸﺘﻨﺪ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﺑﻞ ﺩﻭ ﻃﺮﺯ ﻓﻜﺮ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ: ﺁﻳﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺍﺯ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺗﻘﻠﻴﺪ ﻧﻤﻮﺩ ﻭ ﺁﺛﺎﺭ ﺫيﻗﻴﻤﺖ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺭﺍ ﺗﺠﺪﻳﺪ ﻛﺮﺩ ﻭ ﻳﺎ ﺑﻪ ﺁﻳﻨﺪﻩ ﻧﮕﺮﻳﺴﺖ ﻭ ﺑﺎ ﻃﺮﺯ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺟﺪﻳﺪ ﻭﻓﻖ ﻳﺎﻓﺖ. ﻓﻜﺮ ﺍﻭﻟﻲ ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﺗﻌﺼﺐ ﻣﻠﻲ ﺩﺭ ﺍﻭﺍﻳﻞ ﺩﻭﺭﻩ ﭘﻬﻠﻮي ﭼﻨﺪ ﻗﺪﻣﻲ ﭘﻴﺶ ﺭﻓﺖ ﻛﻪ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻥﻫﺎي ﺑﺎﻧﻚ ﻣﻠﻲ ﻭ ﺷﻬﺮﺑﺎﻧﻲ ﻭ ﭘﺴﺖ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺟﻤﻠﻪ ﺍﺳﺖ…
ﺑﺎﻳﺪ ﺗ ﺼﺪﻳﻖ ﻛﺮﺩ ﻛﻪ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﺑﺪ ﺳﺖ ﻧﻴﺎﻣﺪ ﻭ ﺛﺎﺑﺖ ﺷﺪ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺍﺯ ﺗﻘﻠﻴﺪ ﺍ ﺳﻠﻮﺏﻫﺎي ﻗﺪﻳﻢ ﭼﺸــﻢ ﭘﻮﺷــﻴﺪ ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﻓﻜﺮ ﻣﺪﺭﻥ ﻛﺮﺩﻥ ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻧﻴﺰ ﺍﺯ ﺳــﺮ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﻛﺮﺩ. ﻋﻘﻞ ﺳــﻠﻴﻢ ﻓﺮﻳﺎﺩ ﺯﺩ ﺩﺳــﺖ ﻧﮕﻬﺪﺍﺭﻳﺪ. ﻣﮕﺮ ﻣﻲﺧﻮﺍﻫﻴﺪ ﺑﻪ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﻭ ﺿﻊ ﺑﺎﻍ ﻭﺣﺶ ﻧﺎﻫﻨﺠﺎﺭي ﺩﻫﻴﺪ. ﺍﻳﻦ ﻗﺪﺭ ﻣﺠ ﺴﻤﻪ ﺷﻴﺮ ﻭ ﮔﺎﻭ ﻭ ﻏﻴﺮﻩ ﭼﻪ ﻓﺎﻳﺪﻩ ﺩﺍﺭﺩ؟…
ﻣﺎ ﻧﻤﻲﺧﻮﺍﻫﻴﻢ ﺍﺯ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻣﻨﻔﻚ ﺷﻮﻳﻢ؛ ﻣﺎ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻗﺪﻣﺎ ﺑﻪ ﻗﻮﻩ ﺛﻘﻞ ﻭ ﺳﺎﻳﺮ ﺍﺻﻮﻝ ﻣﻌﺘﻘﺪﻳﻢ ﻭﻟﻲ ﻃﺮﺯ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻥ، ﺷﻜﻞ ﺗﻘ ﺴﻴﻢﺑﻨﺪي، ﺍ ﺳﻠﻮﺏ ﺑﻨﺎ ﺳﺎﺯي، ﺭﻋﺎﻳﺖ ﺗﻨﺎ ﺳﺐ ﻭ ﺍ ﺻﻞ ﻫﻤﺎﻫﻨﮕﻲ، ﺷﻜﻞ ﻇﺎﻫﺮي، ﺣﺠﻢ ﻭ ﺿﺨﺎﻣﺖ ﺩﻳﻮﺍﺭﻫﺎي ﺁﻧﻬﺎ ﺭﺍ ﻗﺒﻮﻝ ﻧﺪﺍﺭﻳﻢ. ﺯﻳﺮﺍ ﺑﺎ ﻓﻜﺮ ﺟﺪﻳﺪ ﺍﻳﻦ ﻗﺮﻥ ﻛﻪ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻭ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺻﻨﻌﺖ ﻭ ﻋﻠﻮﻡ ﺍﺳﺖ، ﻣﻮﺍﻓﻘﺖ ﻧﺪﺍﺭﺩ…
ﻣﺎ ﺍﺻﻮﻻ ﺍﺯ ﺍﻳﻨﻜﻪ ﺍﺳﻠﻮﺏ ﻗﺪﻳﻢ ﺭﺍ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻭ ﺑﺎ ﺗﺰﺋﻴﻨﺎﺕ ﺯﺍﺋﺪ ﺁﻧﺮﺍ ﻣﺪﺭﻥ ﻧﺸﺎﻥ ﺩﻫﻴﻢ، ﺑﻴﺰﺍﺭ ﻣﻲﺑﺎﺷﻴﻢ… ﻣﻮﻗﻌﻲ ﻛﻪ ﺗﺠﺎﺭﺕ ﻃﺮﻓﺪﺍﺭﺍﻥ ﺍ ﺳﻠﻮﺏ ﻗﺪﻳﻢ ﻣﺘﻮﻗﻒ ﻣﻲ ﺷﺪ، ﭼﻨﺪ ﺁﺭ ﺷﻴﺘﻜﺖ ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﻭ ﺧﺎﺭﺟﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﻭﺍﺭﺩ ﺷﺪﻧﺪ، ﻣﻨﻈﺮﻩ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻥﻫﺎﻳﻲ ﺭﺍ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺍﺳﻠﻮﺏ ﻗﺪﻳﻢ ﺗﻘﻠﻴﺪ ﺷﺪﻩ ﺑﻮﺩ ﺩﻳﺪﻩ ﻭ ﻣﺼﻤﻢ ﺷﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﺭﺍﺑﻄﻪ ﺑﻴﻦ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻭ ﺣﺎﻝ ﺭﺍ ﻗﻄﻊ ﻛﺮﺩﻩ ﻭ ﺑﻪ ﻓﻜﺮ ﺁﻳﻨﺪﻩ ﻛﻪ ﺭﻫﻨﻤﺎي ﺍﻓﻜﺎﺭ ﺟﺪﻳﺪ ﻣﻌﻤﺎﺭي ﺑﺎﺷـــﺪ ﺑﻴﺎﻓﺘﻨﺪ. ﺑﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺩﺭ ﺍﺛﺮ ﻣﺴـــﺎﻋﻲ ﻣﻬﻨﺪ ﺳﻴﻦ ﻣﻌﻤﺎﺭ ﺟﻮﺍﻥ ﺍﻓﻜﺎﺭ ﺟﺪﻳﺪ ﻛﻢﻛﻢ ﺟﺎﻧ ﺸﻴﻦ ﻋﻘﺎﻳﺪ ﻃﺮﻓﺪﺍﺭﺍﻥ ﺍ ﺳﻠﻮﺏ ﻗﺪﻳﻢ ﺷﺪ ﻭ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻥﻫﺎي ﺩﻩ ﺳﺎﻟﻪ ﺍﺧﻴﺮ ﺩﻟﻴﻞ ﺭﻭ ﺷﻨﻲ ﺍﺯ ﻏﻠﺒﻪ ﺍ ﺳﻠﻮﺏ ﺟﺪﻳﺪ ﺑﺮ ﺳﺒﻚ ﻗﺪﻳﻢ ﺍ ﺳﺖ: ﺑﺎ ﺷﮕﺎﻩ ﺍﻓ ﺴﺮﺍﻥ، ﻫﻨﺮ ﺳﺘﺎﻥ ﺩﺧﺘﺮﺍﻥ، ﻭﺯﺍﺭﺕ ﺟﻨﮓ، ﻭﺯﺍﺭﺕ ﺍﻣﻮﺭ ﺧﺎﺭﺟﻪ، ﻛﺎﺥ ﺩﺍﺩﮔﺴﺘﺮي، ﻛﺎﺥ ﺩﺍﺭﺍﻳﻲ، ﻭ …
ﻣﺮﺣﻮﻡ ﻭﺍﺭﻃﺎﻥ ﺁﻥ ﺯﻣﺎﻥ ﻛﻪ ﺍﻳﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺯﻳﻮﺭ ﻃﺒﻊ ﺁﺭﺍ ﺳﺖ، ﺑﺎﻭﺭ ﺩﺍ ﺷﺖ ﺩﺭ ﺩﻧﻴﺎي ﺁﻳﻨﺪﻩ ﻭ ﺗﻔﻜﺮ ﺟﺪﻳﺪ ﻗﺮﻥ ﺑﻴ ﺴﺘﻢ ﻛﻪ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻭ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺻﻨﻌﺖ ﻭ ﻋﻠﻮﻡ ﺍﺳﺖ، ﺟﺎﻳﻲ ﺑﺮﺍي ﺳﺮ ﺩﺭ ﺑﺎﻍ ﻣﻠﻲ ﻭﺟﻮﺩ ﻧﺪﺍﺭﺩ. ﺑﺎﻭﺭ ﺑﻪ ﻏﻠﺒﻪ ﺩﻧﻴﺎي ﺟﺪﻳﺪ ﻭ ﺗﺼﺎﻭﻳﺮي ﻛﻪ ﺍﺯ ﺁﻳﻨﺪﻩ ﺗﺮﺳﻴﻢ ﻣﻲﺷﺪ، ﭼﻨﺎﻥ ﻗﺎﻃﻊ ﻭ ﻗﻄﻌﻲ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﻲﺭﺳﻴﺪ ﻛﻪ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻫﻤﮕﺎﻥ ﺭﺍ ﺗﺸﻨﻪ ﺳﺒﻚ ﻣﻌﻤﺎﺭي ﻣﺪﺭﻥ ﻛﺮﺩ ﺑﻠﻜﻪ ﺍﻳﻦ ﺷﻮﻕ ﺩﺭ ﺍﻳﺴﺘﮕﺎﻩ ﺭﺍﻩﺁﻫﻦ ﻭ ﻛﺎﺥ ﺩﺍﺭﺍﻳﻲ ﻭ ﺑﺎﺷﮕﺎﻩ ﺍﻓﺴﺮﺍﻥ ﻭ … ﺑﻪ ﺳﺒﻚ ﺑﻴﻦﺍﻟﻤﻠﻠﻲ ﭼﻨﮓ ﻣﻲﺯﺩ ﺗﺎ ﻫﺮ ﻧﻮﻉ ﻗﻴﺪ ﺧﻮﺩ ﺑﻪ ﮔﺬﺷــﺘﻪ ﻭ ﻣﻴﺮﺍﺙ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲﺍﺵ ﺭﺍ ﺍﻧﻜﺎﺭ ﻛﻨﺪ. ﻣﺎﺯﺍﺩ ﺑﺮ ﺁﻧﻜﻪ ﺑﻪ ﺁﺳــﺎﻧﻲ ﻣﺠﻮﺯ ﺗﺨﺮﻳﺐ ﺁﺛﺎﺭ ﻣﻌﻤﺎﺭي ﭘﻴﺸﻴﻦ ﻭ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﻛﺮﺩﻥ ﺁﻥ ﺑﺎ ﺁﻭﺭﺩﻩﻫﺎي ﺩﻧﻴﺎي ﻧﻮ ﻫﻢ ﺩﺭ ﭘﻴﺸﮕﺎﻩ ﺍﻓﻜﺎﺭ ﻋﻤﻮﻣﻲ ﻭ ﻫﻢ ﺍﺫﻫﺎﻥ ﻛﺎﺭﻓﺮﻣﺎﻳﺎﻥ ﻭ ﻣﺘﺨﺼﺼﻴﻦ ﺻﺎﺩﺭ ﻣﻲ ﺷﺪ. ﺣﻜﻮﻣﺖ ﭼﻪ ﺁ ﺳﺎﻥ ﺑﻪ ﺧﻮﺩ ﺍﺟﺎﺯﻩ ﻣﻲﺩﺍﺩ ﺁﻧ ﺴﻮي ﻣﻴﺪﺍﻥ ﻣ ﺸﻖ، ٢٦ ﻫﻜﺘﺎﺭ ﺍﺯ ﻛﻮي ﺳﻨﮕﻠﺞ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺧﺎﮎ ﻳﻜﺴـﺎﻥ ﻛﻨﺪ ﺗﺎ ﺧﻴﺎﻝ ﻋﻈﻴﻢﺗﺮﻳﻦ ﺑﻨﺎي ﻣﺪﺭﻥ ﺷـﻬﺮ ﺭﺍ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ »ﻛﻮﭼﻪ ﭘﺲ ﻛﻮﭼﻪﻫﺎي ﻣﺘﻌﻔﻦ ﻭ ﻛﺜﻴﻒ« ﺑﺎﻓﺖ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﻛﻨﺪ. ﺑﺴــﻴﺎﺭي ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﭘﻴﺮﻭي ﺍﺯ ﺍﻭ ﺧﺎﻧﻪﻫﺎي ﻗﺪﻳﻤﻲ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺭﻫﺎ ﻳﺎ ﺗﺨﺮﻳﺐ ﻛﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺧﺎﻧﻪﻫﺎﻳﻲ ﺳــﻜﻨﻲ ﮔﺰﻳﺪﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﺮﺍي ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺟﺪﻳﺪ »ﻗﺎﺑﻞ ﻣﻼﺣﻈﻪ« ﻭ »ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ« ﺑﺎﺷﺪ.
ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺁﺛﺎﺭ ﻭﺍﺭﺗﺎﻥ ﻭ ﻣﻌﻤﺎﺭﺍﻥ ﭘﻴﺮﻭ ﺳﺒﻚ ﺟﺪﻳﺪ ﺁﻥ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺧﻮﺩ ﺟﺰﺋﻲ ﺍﺯ ﻣﻴﺮﺍﺙ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﺧﻴﺎﺑﺎﻥﻫﺎي ﻋﺮﻳﻀـﻲ ﻛﻪ ﺑﺎﻓﺖ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺭﺍ ﭘﺎﺭﻩ ﭘﺎﺭﻩ ﻛﺮﺩﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﺩﻧﻴﺎي ﻣﺎﺷـﻴﻨﻲ ﺍﺟﺎﺯﻩ ﻧﻔﻮﺫ ﺗﺎ ﻋﻤﻖ ﺷـﻬﺮ ﺭﺍ ﺑﺪﻫﻨﺪ، ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﻪ ﺑﺎﻓﺖ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺷﺪﻩﺍﻧﺪ. ﺍﻳﻦ ﺍﺗﻔﺎﻕ ﺍﻟﺒﺘﻪ ﺑﻪ ﺩﻟﻴﻞ ﮔﺬﺷﺖ ﺯﻣﺎﻥ ﻭ ﺗﻀﻤﻴﻦ ﺑﺮﺧﻲ ﺩﻻﻟﺖﻫﺎي ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﺍﺳﺖ ﺍﻣﺎ ﺁﻥ ﻣﺪﻋﻴﺎﻥ ﺧﻠﻖ ﺩﻧﻴﺎي ﺟﺪﻳﺪ ﻫﺮﮔﺰ ﻧﺘﻮﺍﻧﺴـﺘﻨﺪ ﺑﺎ ﻭﺟﻮﺩ ﻓﺮﺻـﺖﻫﺎي ﻓﺮﺍﻭﺍﻧﻲ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﺧﺘﻴﺎﺭ ﺩﺍﺷـﺘﻨﺪ، ﺍﺛﺮي ﺧﻠﻖ ﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﺍﺭﺯﺷـﻲ
ﻫﻤﭙﺎي ﺍﺭﺯﺵﻫﺎي ﺳﻨﺖ ﻣﻌﻤﺎﺭي ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﭘﺪﻳﺪ ﺁﻭﺭﺩ ﻭ ﺩﺭ ﻫﻤﻴﻦ ﺭﺍ ﺳﺘﺎ ﻧﺘﻮﺍﻧ ﺴﺘﻨﺪ ﺩﺭ ﻣﻘﻴﺎﺱ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﻧﻴﺰ ﺣﺮﻑ ﺗﺎﺯﻩﺍي ﺑﻴﺎﻥ ﻛﻨﻨﺪ ﻭ ﺟﺎﻳﻲ ﺑﺮﺍي ﻣﻌﻤﺎﺭي ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺟﺪﻳﺪ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﺩ ﺳﺖ ﻭ ﭘﺎ ﻛﻨﻨﺪ. ﺁﻧﻬﺎ ﺗﻨﻬﺎ ﺩﺭ ﺣﺪ ﺍﻗﺘﺒﺎﺱﮔﺮ ﺁﺛﺎﺭي ﻛﻪ ﺩﺭ ﮔﻮ ﺷﻪ ﺩﻳﮕﺮ ﺩﻧﻴﺎ ﺧﻠﻖ ﻣﻲﺷﺪ ﻭ ﺑﺎ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺗﻜﺮﺍﺭ ﻣﻲﺷﺪ، ﺑﺎﻗﻲ ﻣﺎﻧﺪﻧﺪ.
ﺍﻣﺎ ﻣﺘﺎ ﺳﻔﺎﻧﻪ ﺑ ﺴﻴﺎﺭي ﺍﺯ ﺁﺛﺎﺭ ﺍﻳ ﺸﺎﻥ ﺩﺭ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﺑﻲﺭﺣﻢ ﺟﺪﻳﺪ ﺗﺨﺮﻳﺐ ﻭ ﺑﺎ ﭼﻴﺰي ﻛﻢﺍﺭﺯﺵﺗﺮ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﺷﺪ: ﺑﺮ ﺟﺎي ﻣﻬﻤﺎﻧﺨﺎﻧﻪ ﻓﺮﺩﻭﺳـــﻲ ﺍﺛﺮ ﻭﺍﺭﺗﺎﻥ ﮔﻮﺩﺍﻟﻲ ﻋﻤﻴﻖ ﺑﺮﺟﺎي ﻣﺎﻧﺪﻩ، ﺑﻪ ﺟﺎي ﻋﻤﺎﺭﺕ ﺑﻠﺪﻳﻪ ﻧﺎﭼﻴﺰي ﻣﺜﻞ ﺗﺮﻣﻴﻨﺎﻝ ﺍﺗﻮﺑﻮﺱ ﻭ ﺗﺎﻛﺴﻲ ﻗﺮﺍﺭ ﺩﺍﺭﺩ، ﻭ ﻳﺎ ﻫﻴﻮﻻﻳﻲ ﺑﺪﻫﻴﺒﺖ ﻭ ﺑﻲﺗﻨﺎﺳﺐ ﭼﻮﻥ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻥ ﺑﺎﻧﻚ ﻛﺸﺎﻭﺭﺯي ﭘﺎ ﺑﻪ ﻋﺮﺻﻪ ﮔﺬﺍﺷﺘﻪ ﻛﻪ ﻭﻗﺘﻲ ﺍﺯ ﺳﻮي ﻣﻴﺪﺍﻥ ﻣﺸﻖ ﺑﻪ ﺳﺮ ﺩﺭ ﺑﺎﻍ ﻣﻠﻲ ﻣﻲﻧﮕﺮي، ﺟﺴﻮﺭﺍﻧﻪ ﭘﺸﺖ ﺳﺮ ﺁﻥ ﺧﻮﺩﻧﻤﺎﻳﻲ ﻣﻲﻛﻨﺪ.
ﻧﺰﺩﻳﻚ ﺑﻪ ﺩﻭ ﺩﻫﻪ ﺍ ﺳﺖ ﺩﺭ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﻧﻮﭘﺎ ﻭ ﻛﻢﺍﺛﺮي ﺷﻜﻞ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺍ ﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﺮﭼﻨﺪ ﻫﻨﻮﺯ ﺑﻪ ﺛﻤﺮ ﻧﺮ ﺳﻴﺪﻩ ﺍﻣﺎ ﻧﻮﻳﺪ
ﺁﻳﻨﺪﻩﺍي ﻣﺘﻔﺎﻭﺕ ﺭﺍ ﻣﻲﺩﻫﺪ. ﺗﺎ ﻫﻤﻴﻦ ٢٠ ﺳﺎﻝ ﭘﻴﺶ ﺍﮔﺮ ﻛﺴﻲ ﺍﺯ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺑﻮﺩﻥ ﺷﻬﺮ ﺳﺨﻦ ﻣﻲﮔﻔﺖ، ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺎ ﺗﻌﺠﺐ ﺳﺎﻛﻨﻴﻦ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﺑﻠﻜﻪ ﺑﺎ ﻣﺨﺎﻟﻔﺖ ﻗﺎﻃﻊ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺷﻬﺮي ﻭ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺗﺨﺼﺼﻲ ﻣﻌﻤﺎﺭ ﻭ ﺷﻬﺮ ﺳﺎﺯ ﻣﻮﺍﺟﻪ ﻣﻲ ﺷﺪ. ﺍﻣﺎ ﺍﻣﺮﻭﺯ ﺑﺴــﻴﺎﺭي ﺗﻬﺮﺍﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻣﺜﺎﺑﻪ ﻳﻚ ﺷــﻬﺮ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺑﺮﺧﻮﺭﺩﺍﺭ ﺍﺯ ﺍﺭﺯﺵﻫﺎي ﻣﻌﻤﺎﺭي ﻭ ﺷــﻬﺮﺳــﺎﺯي ﺑﻪ ﺟﺎ ﻣﻲﺁﻭﺭﻧﺪ، ﻭ ﺑﻪ ﺑﺎﺯ ﺷﻨﺎﺳﻲ ﮔﺬ ﺷﺘﻪ ﻧﺰﺩﻳﻚ ﺧﻮﺩ ﻣ ﺸﺘﺎﻕ ﺷﺪﻩﺍﻧﺪ. ﺍﻳﻦ ﺗﺤﻮﻝ ﺳﺒﺐ ﺷﺪﻩ ﺗﺎ ﺧﺎﻃﺮﺍﺕ ﻭ ﻛﺎﻟﺒﺪ ﺑﺎﻓﺖ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﺁﺳﺎﻧﻲ ﺳﺎﺑﻖ ﻫﻤﭽﻮ ﻳﻚ ﺭﻭﺯﻧﺎﻣﻪ ﺑﺎﻃﻠﻪ ﺗﻠﻘﻲ ﻧﺸﻮﺩ ﻛﻪ ﻫﺮﻛﺲ ﺍﺯ ﺁﻥ ﺑﺮﺍي ﻧﻮﺷﺘﻦ ﻳﺎﺩﺩﺍﺷﺖﻫﺎي ﺩﻡ ﺩ ﺳﺘﻴﺶ ﺩﺭ ﻫﺮ ﮔﻮﺷﻪ ﻛﻪ ﻳﺎﻓﺖ، ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻛﻨﺪ. ﺑﻠﻜﻪ ﺑﻪ ﻣﺜﺎﺑﻪ ﻳﻚ ﺳﻨﺪ ﻫﻮﻳﺘﻲ ﺩﺍﺭﺍي ﺍﺭﺯﺵ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺗﺎﻣﻞ ﺷﻮﺩ ﻛﻪ ﻧﻪ ﻓﻘﻂ ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻧﺰﺩﻳﻚ ﺍﻫﻞ ﺷﻬﺮ ﺑﻠﻜﻪ ﻫﻤﻪ ﻣﻠﺖ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺷﻜﻞ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻭ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺍﺟﺎﺯﻩ ﻫﺮ ﻛﺎﺭي ﺑﻪ ﻫﺮﻛﺴﻲ ﺩﺍﺩ.
ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺑﻪ ﺍﺣ ﺼﺎ ﻭ ﻣ ﺴﺘﻨﺪ ﺳﺎﺯي ﺗﺎﺭﻳﺦ ﺗﻬﺮﺍﻥ، ﺟﻤﻊ ﺁﻭﺭي ﺍ ﺳﻨﺎﺩ ﻭ ﻣﺪﺍﺭﮎ، ﺣﻔﻆ ﻛﺎﻟﺒﺪ، ﺗﺠﺰﻳﻪ ﻭ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺁﺛﺎﺭ، ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺣﻴﺜﻴﺖ ﻭﺍﺟﺪ ﺍﺭﺯﺵ، ﻭ ﺑﺎﺯﻧﻤﺎﻳﻲ ﺁﻥ ﺩﺭ ﻗﺎﻟﺐ ﺗﻮﺭﻫﺎي ﮔﺮﺩﺷﮕﺮي ﻭ ﻣﺤﺼﻮﻻﺕ ﻫﻨﺮي ﻭ ﺭﻭﻳﺪﺍﺩﻫﺎي ﺷﻬﺮي، ﻭ ﺩﻣﻴﺪﻥ ﺣﻴﺎﺕ ﻣﺪﻧﻲ ﻭ … ﺗﻮﺟﻪ ﻣﻲﺷﻮﺩ. ﺩﺭ ﻣﻴﺎﻥ ﺗﻼﺵﻫﺎي ﻣﻴﺎﻥﻣﺎﻳﻪ ﻭ ﻧﺎﺷﻴﺎﻧﻪﺍي ﻛﻪ ﺑﺮﺍي ﺭﺟﻌﺖ ﺑﻪ ﺳﻨﺖ ﻣﻌﻤﺎﺭي
ﮔﺬ ﺷﺘﻪ ﻭ ﺑﺎﺯﺁﻓﺮﻳﻨﻲ ﺁﺛﺎﺭ ﺍﺭﺯ ﺷﻤﻨﺪ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺷﺪﻩ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﺑﻨﺎي ﻣﻮﺯﻩ ﻣﻠﻚ ﻳﺎ ﭘﮋﻭﻫ ﺸﮕﺎﻩ ﻣﻴﺮﺍﺙ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﺩﺭ ﻣﻴﺪﺍﻥ ﻣ ﺸﻖ
ﺍﺷــﺎﺭﻩ ﻛﺮﺩ ﻛﻪ ﻛﻮﺷــﻴﺪﻩ ﺑﺎ ﺗﻘﻠﻴﺪ ﺍﺯ ﺻــﻮﺭﺕ ﻣﻌﻤﺎﺭي ﮔﺬﺷــﺘﻪ ﺑﺮﺍي ﺧﻮﺩ ﻫﻮﻳﺘﻲ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﺩﺳــﺖ ﻭ ﭘﺎ ﻛﻨﺪ. ﺍﻣﺎ ﭼﻨﻴﻦ ﺗﻜﺎﭘﻮﻫﺎﻳﻲ ﺷﺒﻴﻪ ﺑﻪ ﺗﻘﻼي ﻣﺎﻫﻲ ﺍﺯ ﺁﺏ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺍﻓﺘﺎﺩﻩ ﺍﺳﺖ.
ﺍﻳﻦ ﻣﺎﻫﻲ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭي ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺍﺯ ﺁﺏ ﺷـــﺪ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﺧﺒﺮﻫﺎﻳﻲ ﺑﻮﺩ. ﺍﻛﻨﻮﻥ ﻛﻪ ﻣﺪﺗﻲ ﺍﺳـــﺖ ﻣﺘﻮﺟﻪ ﺷـــﺪﻩ ﻧﻤﻲﺗﻮﺍﻧﺪ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻓﻀـﺎ ﺯﻧﺪﻩ ﺑﺎﻗﻲ ﺑﻤﺎﻧﺪ ﻭ ﺍﻛﻨﻮﻥ ﺗﻨﻬﺎ ﻓﻬﻤﻴﺪﻩ ﻛﻪ ﺗﺎ ﺍﻧﺪﻛﻲ ﭘﻴﺶ ﺩﺭ ﺁﺏ ﺑﻮﺩ ﻭ ﻧﻤﻲﻓﻬﻤﻴﺪ ﺁﺏ ﭼﻴﺴـﺖ. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺣﺎﻝ ﺗﻨﻬﺎ ﻗﺎﺩﺭ ﺍﺳﺖ ﺍﺯ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﺁﺏ ﺭﺍ ﺑﺒﻴﻨﺪ. ﺍﻣﺎ ﺍﻛﺘﻔﺎ ﺑﻪ ﻣﻌﺮﻓﺖ ﻭ ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﻛﻪ ﺍﺯ ﺑﻴﺮﻭﻥ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺁﺏ ﭘﻴﺪﺍ ﺷﺪﻩ، ﺑﺮﺍي ﺍﺩﺍﻣﻪ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺍﻭ ﻛﺎﻓﻲ ﻧﻴﺴـــﺖ. ﺑﻪ ﻋﺒﺎﺭﺕ ﺩﻳﮕﺮ ﻣﺸـــﺎﻫﺪﻩ ﻣﻜﺮﺭ ﺁﺛﺎﺭ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﻭ ﺑﺤﺚﻫﺎي ﻣﺘﻨﻮﻉ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﺁﻧﻬﺎ ﻳﺎ ﺁﮔﺎﻫﻲ ﻧﺴـــﺒﺖ ﺑﻪ ﻋﺎﻟﻤﻲ ﻛﻪ ﺩﺭﻭﻥ ﺁﻥ ﻗﺎﺩﺭ ﺑﻪ ﺍﺭﺯﺵﺁﻓﺮﻳﻨﻲ ﺑﻮﺩﻳﻢ، ﺧﻮﺩ ﺑﺨﻮﺩ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ ﺯﺍﻳﻨﺪﮔﻲ ﺍﺭﺯﺵ ﻧﻤﻲﺷـــﻮﺩ. ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ ﻏﺎﻳﺖ ﺍﻳﻦ ﻋﺮﺻﻪ ﻫﻢ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻫﻤﻴﻦ ﺑﺎﺷﺪ.
ﻭﻟﻲ ﺍﮔﺮ ﺍﻳﻦ ﺗﻜﺎﻧﻪ، ﻣﻘﺪﻣﻪ ﺍﺣﻴﺎي ﺍﻋﺘﻤﺎﺩ ﺑﻪ ﻧﻔﺲ ﺑﺎﺷﺪ؛ ﻳﻌﻨﻲ ﺍﺯ ﻣﺮﺣﻠﻪ ﺷﻨﺎﺧﺖ ﺍﺯ ﺑﻴﺮﻭﻥ، ﺑﻪ ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﺑﻮﺩﻥ ﻭ ﺍﻫﻞ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﺑﻮﺩﻥ ﻣﻨﺠﺮ ﺷﻮﺩ، ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﺪ ﺗﻀﻤﻴﻦﻛﻨﻨﺪﻩ ﺑﺎﺯﺗﻮﻟﻴﺪ ﺍﺭﺯﺵ ﺑﺎﺷﺪ. ﻻﺯﻣﻪ ﺍﻫﻠﻴﺖ ﺩﺭ ﻫﻢ ﺳﺮﺷﺘﻪ ﺷﺪﻥ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﻭ ﻣﺤﻴﻂ ﺍﺳﺖ؛
ﻳﻌﻨﻲ ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﭼﻨﺎﻥ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺩﺭ ﺗﻤﺎﺱ ﻧﺰﺩﻳﻚ، ﺍﺯ ﺟﻨﺲ ﺍﻳﺠﺎﺑﻲ، ﻗﺮﺍﺭ ﮔﻴﺮﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﻴﺎﻧﺸـــﺎﻥ ﺍﻧﺲ ﻭ ﺩﺭ ﺍﺛﺮ ﺁﻥ ﺍﻟﻔﺖ ﺑﻮﺟﻮﺩ ﺁﻳﺪ. ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺗﻨﻬﺎ ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻭﺿﻊ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﺴﺘﻪ ﺍﺳﺘﻌﺪﺍﺩﻫﺎﻳﻲ ﺭﺍ ﻛﻪ ﻫﻤﭽﻮ ﻣﻐﺰي ﺩﺭﻭﻥ ﭘﻮﺳﺘﻪ ﺧﺸﻚ ﻭ ﺯﻣﺨﺖ ﻇﺎﻫﺮ ﻃﺒﻴﻌﺖ
ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻧﻬﺎﻥ ﺷﺪﻩ، ﻛ ﺸﻒ ﻭ ﺳﭙﺲ ﺁ ﺷﻜﺎﺭ ﻛﻨﺪ؛ ﺍ ﺳﺘﻌﺪﺍﺩﻫﺎﻳﻲ ﺍﺯ ﺟﻨﺲ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻭ ﻟﻄﺎﻓﺖ. ﺍﮔﺮ ﺳﺮﺯﻣﻴﻨﻲ ﻭﻳﺮﺍﻥ ﺷﻮﺩ ﺍﻣﺎ
ﺍﻫﻠﺶ ﺯﻧﺪﻩ ﺑﺎ ﺷﻨﺪ ﺁﻥ »ﺟﺎ« ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﭘﺲ ﺍﺯ ﺍﻧﺪﻛﻲ ﺍﺣﻴﺎ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ ﺍﻣﺎ ﺍﮔﺮ ﻫﻤﺎﻥ ﺳﺮﺯﻣﻴﻦ، ﻫﺮ ﻗﺪﺭ ﻗﺪﺭﺗﻤﻨﺪ ﻭ ﺛﺮﻭﺗﻤﻨﺪ، ﺍﺯ
ﺍﻫﺎﻟﻲ ﺧﺎﻟﻲ ﺷﻮﺩ، ﺣﺘﻲ ﺍﮔﺮ ﺑﻪ ﻟﺤﺎﻅ ﻛﺎﻟﺒﺪي ﺯﻧﺪﻩ ﺑﺎ ﺷﺪ، ﻗﻄﻌﺎ˝ ﺗﺎ ﻣﺪﺗﻲ ﻃﻮﻻﻧﻲ ﺧﺎﻟﻲ ﺍﺯ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺍ ﺳﺖ. ﺍﻫﻠﻴﺖ ﺩﺭ ﺍﺛﺮ
ﺍﺭﺍﺩﻩ ﻭ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﻓﺮﺩي ﻭ ﮔﺮﻭﻫﻲ، ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﺁﻣﺮﺍﻧﻪ ﻭ ﻓﺮﻣﺎﻳﺸﻲ، ﺍﻳﺠﺎﺩ ﻧﻤﻲﺷﻮﺩ. ﺯﻳﺮﺍ ﻣﻨﻮﻁ ﺑﻪ ﮔﺬﺷﺖ ﺭﻭﺯﮔﺎﺭﺍﻥ ﻳﻚ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺩﺭ ﻳﻚ ﻣﺤﻴﻂ ﻣﻌﻠﻮﻡ ﻭ ﻣ ﺸﺨﺺ ﺍ ﺳﺖ. ﺍﻫﻠﻴﺖ ﻣﻮﻛﻮﻝ ﺑﻪ ﺍﻭﺭﺍﻕ ﻫﻮﻳﺘﻲ ﻧﻴﺰ ﻧﻴ ﺴﺖ. ﻳﻚ ﺍﻫﻞ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺭﺍ ﻧﻤﻲﺗﻮﺍﻥ ﺍﺯ ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﺑﻮﺩﻧﺶ ﻋﺰﻝ ﻳﺎ ﺑﻪ ﺍﻳﺮﺍﻧﻲ ﺑﻮﺩﻥ ﻧﺎﻳﻞ ﻛﺮﺩ، ﺣﺘﻲ ﺍﮔﺮ ﺗﺒﻌﻪ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﻧﺒﺎﺷﺪ ﺍﻣﺎ ﺑﺎ ﺍﻳﺮﺍﻥ ﺳﺮﺷﺘﻪ ﺷﺪﻩ ﺑﺎﺷﺪ.
ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ ﺑﺮﺍي ﺍﺣﺼــﺎي ﮔﺬﺷــﺘﻪ ﻧﺰﺩﻳﻚ، ﻭ ﺍﺣﻴﺎي ﻣﻘﺎﻡ ﻭ ﻣﻮﻗﻌﻴﺖ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﻧﺒﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻣﺸــﺎﻫﺪﻩ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﺑﻪ ﻣﺜﺎﺑﻪ ﻣﻮﺿــﻮﻉ ﻧﻈﺮﻭﺭﺯي ﺍﻛﺘﻔﺎ ﻛﺮﺩ. ﺑﺎﻳﺪ ﺩﻭﺑﺎﺭﻩ ﺍﻫﻞ ﺗﻬﺮﺍﻥ ﺷﺪ ﻭ ﺩﺭ ﻣﻴﺪﺍﻥ، ﻣﺸﻖ¸ ﺍﺭﺯﺵ ﻛﺮﺩ.
منبع: ﻣﻘﺪﻣﻪ ﻛﺘﺎﺏ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻣﻘﺎﻻﺕ ﭼﻬﺎﺭﻣﻴﻦ ﻛﻨﮕﺮﻩ ﻣﻌﻤﺎﺭى ﻭ ﺷﻬﺮﺳﺎﺯى ﺗﻬﺮﺍﻥ- 24 خردادماه 1397
